ABD Başkanı Donald Trump, Pazar günü İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'ya İran'ın cumartesi gecesi düzenlediği füze saldırısına doğrudan askeri karşılık vermemesi çağrısında bulundu. Trump, bunun yerine Tahran yönetimiyle diplomatik sürecin devam etmesine izin verilmesi gerektiğini vurguladı. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamaya göre, iki lider arasında gerçekleşen telefon görüşmesinde Trump, "Diplomasiye bir şans daha verin" ifadesini kullandı. Görüşme, İran'ın İsrail'in kuzeyindeki askeri tesislere yönelik 30'dan fazla balistik füze fırlatmasının ardından geldi. Saldırıda can kaybı yaşanmazken, bazı tesislerde maddi hasar meydana geldi.
Arka plan ve tırmanma riski
İran saldırısı, İsrail'in Suriye'de İran destekli milis güçlerine yönelik son hava operasyonlarına misilleme olarak gerçekleştirildi. Son haftalarda bölgede tansiyon yükselirken, İran lideri Ali Hamaney ve İsrail Başbakanı Netanyahu karşılıklı tehditler savuruyordu. Uzmanlar, doğrudan bir İsrail-İran çatışmasının tüm Ortadoğu'yu ateşe atabileceği uyarısında bulunuyor. Trump yönetimi, İran'ın nükleer programına yönelik müzakerelerin devam ettiği bu hassas dönemde, çatışmanın yayılmasını engellemek istiyor. Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Danışmanı Mike Waltz, "Başkanımız Netanyahu'dan birkaç gün beklenmesini istedi. Biz Tahran'ın diyaloğa açık olup olmadığını test etmek istiyoruz" dedi. İsrail tarafından henüz resmi bir yanıt gelmezken, İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ise "Saldırı kendini savunma hakkımızın bir parçasıydı. Ancak savaş istemiyoruz" açıklamasını yaptı.
Bölgesel ve küresel yansımalar
Trump'ın bu hamlesi, İran'la yürütülen nükleer müzakerelerde ilerleme kaydedilmesi durumunda tansiyonun düşebileceğine işaret ediyor. Ancak İsrail, İran'ın nükleer silah kapasitesine ulaşmasına izin verilmeyeceği konusunda net bir duruş sergiliyor. Bu gelişmeler ışığında, ABD yönetiminin bölgedeki müttefiklerini sakinleştirme çabası dikkat çekiyor. Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler de taraflara itidal çağrısı yaparken, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi Körfez ülkeleri endişelerini dile getirdi. Uzmanlara göre, Trump'ın Netanyahu'yu geri adım atmaya ikna etmesi, İran'la daha geniş kapsamlı bir anlaşmanın önünü açabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin İran ve İsrail ile olan karmaşık ilişkileri açısından önem taşıyor. Türkiye, İran'la sınır güvenliği ve enerji işbirliği gibi konularda ortak hareket ederken, İsrail'le de son dönemde ekonomik ilişkilerini geliştirme çabasında. Olası bir İsrail-İran çatışması, Türkiye'nin güneydoğu sınırlarında istikrarsızlık yaratabilir ve enerji arz güvenliğini tehdit edebilir. Bu nedenle Ankara, diplomatik çözümden yana bir tutum sergiliyor. Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, "Bölgede yangının büyümesine izin verilmemeli" denildi. Trump'ın Netanyahu'ya yaptığı çağrı, Türkiye'nin de savunduğu diyalog eksenli yaklaşımla örtüşüyor.
