ABD Başkanı Donald Trump, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile Lübnan'a yönelik hava saldırıları konusunda yaşadığı bir telefon görüşmesinde Netanyahu'ya "f****** crazy" (aptalın teki) dediğini doğruladı. Bu açıklama, iki lider arasında uzun süredir kapalı kapılar ardında süregelen anlaşmazlıkların nadiren de olsa kamuoyuna yansıması olarak değerlendiriliyor. Trump ve Netanyahu, yıllardır kameralar önünde güçlü bir ittifak sergileseler de, bu sözler perde arkasındaki gerginliği gözler önüne serdi.
Gerginliğin Arka Planı
Olay, Trump'ın eski Ulusal Güvenlik Danışmanı John Bolton'un anılarında yer alan iddialarla gün yüzüne çıktı. Bolton, Trump'ın Netanyahu'ya 2018 yılında Suriye ve Lübnan'daki operasyonlar sırasında "çıldırmış" dediğini yazmıştı. Trump, Fox News'a verdiği röportajda bu ifadeyi doğrulayarak "Evet, öyle dedim. Çünkü o (Netanyahu) çok ileri gidiyordu. Bizim askerlerimizi riske atıyordu" şeklinde konuştu. İsrail Başbakanlık Ofisi ise konuyla ilgili resmi bir yorum yapmaktan kaçındı. Ancak Netanyahu'nun yakın çevresi, iki liderin kişisel ilişkilerinin inişli çıkışlı olduğunu, ancak stratejik işbirliğinin devam ettiğini vurguladı. Özellikle İran'ın nükleer programı ve bölgesel tehditler konusunda ortak bir duruş sergiledikleri biliniyor. Trump'ın bu çıkışı, ABD'nin İsrail'e koşulsuz desteğinin sorgulanmasına neden oldu. Öte yandan, Trump'ın Netanyahu'ya yönelik bu tür ifadeler kullanması, iki ülke arasındaki diplomatik hassasiyetleri de gündeme taşıdı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu sözlerin ortaya çıktığı dönemde, İsrail'in Lübnan'daki Hizbullah hedeflerine yönelik saldırıları yoğunlaşmıştı. Trump yönetimi, İsrail'in kendini savunma hakkını desteklemekle birlikte, sivil kayıpların artmasından endişe duyuyordu. ABD'li yetkililere göre, Trump özellikle İsrail'in Rusya ile koordinasyon eksikliğinden ve operasyonların ABD çıkarlarını zora sokmasından rahatsızdı. Bu olay, ABD-İsrail ilişkilerinde kamuoyu önünde sergilenen birlikteliğin ardında ciddi görüş ayrılıkları olduğunu gösteriyor. Aynı zamanda, Trump'ın müttefikleriyle kurduğu doğrudan ve zaman zaman kaba üslubu, Amerikan dış politikasının kişiselleşmiş yapısını da ortaya koyuyor. Bölgesel açıdan bu gerginlik, İran ve Hizbullah'ın eline ABD-İsrail ittifakındaki çatlakları gösterme fırsatı verebilir. Ayrıca, Avrupa Birliği ve diğer aktörlerin, bu tür bir kırılganlık karşısında arabuluculuk rolünü artırma potansiyeli bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin Doğu Akdeniz ve Orta Doğu'daki politikaları açısından önemli sinyaller barındırıyor. ABD-İsrail arasındaki bu tür bir gerilim, Türkiye'nin bölgedeki diplomatik manevra alanını genişletebilir. Özellikle Doğu Akdeniz'deki enerji kaynakları ve Kıbrıs meselesinde Türkiye'nin elini güçlendirecek bir faktör olabilir. Ayrıca, Filistin sorununda ABD'nin İsrail'e verdiği koşulsuz desteğin sorgulanır hale gelmesi, Türkiye'nin geleneksel duruşuna kısmen de olsa alan açabilir. Ancak, Trump döneminde iki ülke arasındaki kişisel bağların inişli çıkışlı olması, Türkiye için sürpriz bir durum değil. Ankara, bu tür krizlerde kendi ulusal çıkarlarını ön planda tutarak, ABD ve İsrail ile ilişkilerini dengede tutmaya çalışacaktır.
