ABD Başkanı Donald Trump, Pazartesi günü yaptığı açıklamada, New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani'nin (Demokrat) hafta sonu İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'yu "savaş suçlusu" olarak nitelendirerek ABD'de tutuklanması gerektiğini öne sürmesine sert tepki gösterdi. Trump, "Binyamin Netanyahu hiçbir şekilde, hiçbir koşulda tutuklanmayacak" ifadelerini kullandı. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada da Trump yönetiminin, Netanyahu'ya yönelik herhangi bir yasal işleme karşı olduğu ve İsrail Başbakanı'nın ABD'yi ziyaret ederken güvenliğinin sağlanacağı belirtildi.
Mamdani'nin çıkışı ve uluslararası hukuk tartışmaları
New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani, hafta sonu katıldığı bir etkinlikte Netanyahu'yu "savaş suçlusu" olarak tanımlamış ve Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin (UCM) 2023 yılında Netanyahu hakkında çıkardığı tutuklama emrine atıfta bulunarak, İsrail Başbakanı'nın ABD'ye gelmesi halinde tutuklanması gerektiğini söylemişti. Mamdani, "New York, uluslararası hukuka saygılı bir şehir. Savaş suçlularına kapımız açık değil" demişti. Ancak ABD yönetimi, UCM'nin yetkisini tanımadığını ve Netanyahu'ya yönelik tutuklama emrinin uygulanamayacağını defalarca vurgulamıştı. Trump'ın açıklamaları, bu tutumu bir kez daha teyit etti.
Bölgesel ve küresel boyut
Netanyahu'nun ABD ziyareti, İsrail-Filistin çatışmasının gölgesinde gerçekleşiyor. Trump yönetimi, İsrail'e tam destek verirken, birçok ülke ve uluslararası kuruluş Netanyahu'nun savaş suçlarıyla yargılanması gerektiğini savunuyor. UCM'nin 2023'te Netanyahu hakkında çıkardığı tutuklama emri, İsrail'in Gazze operasyonları sırasında sivillere yönelik saldırılar nedeniyle savaş suçu işlediği iddialarına dayanıyor. ABD, UCM'nin bu kararını "hukuka aykırı" ve "siyasi" olarak nitelendirerek mahkemeye yaptırım uygulamıştı. Trump'ın açıklamaları, ABD'nin müttefiklerine yönelik koşulsuz desteğini bir kez daha ortaya koyarken, uluslararası hukukun evrenselliği tartışmasını da alevlendirdi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Filistin davasına verdiği güçlü destekle bilinir ve Netanyahu'yu savaş suçlarıyla itham eden ülkeler arasındadır. Ancak Trump'ın bu açıklaması, uluslararası hukukun üstünlüğüne darbe vuran bir örnek teşkil ediyor. Türkiye, BM ve İİT platformlarında Netanyahu'nun yargılanması gerektiğini savunsa da ABD'nin vetosu veya UCM'ye yönelik yaptırımları, bu çabaları sekteye uğratıyor. Bu gelişme, Türk dış politikasının Filistin meselesinde karşılaştığı yapısal engelleri bir kez daha gözler önüne seriyor. Bölgesel olarak, ABD'nin İsrail'e verdiği destek, Orta Doğu'da gerginliği artırma potansiyeli taşıyor.
