ABD Başkanı Donald Trump, Pazartesi günü İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun Beyrut'taki Hizbullah hedeflerini bombalama planını veto etti. Bu kararın arkasında, İran'ın ABD ile yürüttüğü nükleer müzakerelerden çekilme tehdidi yatıyor. İran, İsrail'in Lübnan'daki operasyonunun kendilerini doğrudan hedef aldığını belirterek, görüşmeleri askıya alma sinyali vermişti.
Gelişmenin Arka Planı
Netanyahu, uzun süredir İran'ın Lübnan'daki vekil gücü Hizbullah'a karşı kapsamlı bir askeri operasyon planlıyordu. Özellikle Beyrut'un güney banliyölerindeki Hizbullah hedeflerine yönelik hava saldırıları gündemdeydi. Ancak Trump yönetimi, bu hamlenin bölgede geniş çaplı bir savaşı tetiklemesinden ve İran'ı nükleer masadan tamamen uzaklaştırmasından endişe etti.
İran Dışişleri Bakanlığı, İsrail'in Beyrut'a yönelik herhangi bir saldırısının 'kırmızı çizgi' olarak kabul edileceğini ve bu durumda nükleer müzakerelerin derhal askıya alınacağını bildirdi. Trump yönetimi ise İran'la varılan geçici nükleer anlaşmanın korunmasını öncelikli hedef olarak görüyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu gelişme, ABD-İsrail ilişkilerinde nadir görülen bir gerilime işaret ediyor. Trump, seçim öncesi dönemde Orta Doğu'da yeni bir savaşın patlak vermesini istemiyor. Netanyahu ise İran'ın nükleer programını ve bölgesel vekil güçlerini dizginleme konusunda sabırsızlanıyor.
Bölgede dengeler hassas: Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, İran'la doğrudan çatışma riskine karşı temkinli bir duruş sergilerken, Hizbullah'ın Lübnan'daki varlığı zaten iç siyasi krizle boğuşan ülkeyi daha da kırılgan kılıyor. Rusya ve Çin'in de dolaylı olarak taraf olduğu bu denklemde, ABD'nin İsrail'i dizginlemesi kısa vadede istikrar sağlasa da uzun vadede Netanyahu'nun yalnızlaşmasına yol açabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin Doğu Akdeniz ve Orta Doğu'daki güvenlik dengeleri açısından kritik önem taşıyor. İran-İsrail geriliminin tırmanmaması, Ankara'nın hem Tahran'la enerji ve ticaret ilişkilerini sürdürebilmesi hem de Lübnan'daki Türkmen toplumunun güvenliği açısından olumlu. Türkiye, İran nükleer müzakerelerinde arabuluculuk rolü oynayabilecek bir pozisyonda; bu kriz, Ankara'nın bölgedeki diplomatik ağırlığını artırabilir. Ayrıca, Trump'ın İsrail'i durdurması, Türkiye'nin Filistin ve Lübnan konularındaki tutumuna uluslararası alanda dolaylı destek sağlıyor.
