ABD'li güvenlik yetkilileri, Başkan Donald Trump'ın yakın müttefiki Erik Prince tarafından yönetilen özel bir askeri şirketle Haiti'de daha yakın işbirliği yapmayı planlıyor. Üst düzey bir ABD askeri danışmanı Salı günü Kongre'ye yaptığı açıklamada, bu planlamanın sürdüğünü belirtti. İnsan hakları örgütleri ise, bölgede artan drone saldırılarında sivil kayıplarının yaşandığını ve bu durumun endişe verici olduğunu vurguluyor.
Gelişmenin arka planı: Özel askeri şirketler ve tartışmalı geçmiş
Erik Prince, ABD'nin Irak ve Afganistan'daki askeri operasyonlarında kullanılan tartışmalı özel güvenlik şirketi Blackwater'ın kurucusu olarak biliniyor. Blackwater, 2007 yılında Bağdat'ta 17 Iraklı sivili öldürmesiyle uluslararası kamuoyunda büyük tepki çekmişti. Prince, şirketi 2010 yılında sattıktan sonra Birleşik Arap Emirlikleri'nde (BAE) faaliyet gösteren bir başka özel askeri şirket olan Frontier Services Group'u kurdu.
Son olarak Haiti'de faaliyet gösteren Prince'in şirketi, ülkedeki iç karışıklık ve çete şiddetinin arttığı bir dönemde önemli bir aktör haline geldi. Haiti, 2021 yılında Devlet Başkanı Jovenel Moïse'nin suikastının ardından siyasi istikrarsızlık ve şiddet sarmalına girmişti. ABD, bölgedeki çıkarlarını korumak ve istikrarı sağlamak amacıyla özel askeri şirketlerle çalışmayı değerlendiriyor.
Bölgesel ve küresel boyut: İnsan hakları endişeleri ve uluslararası tepkiler
İnsan hakları örgütleri, özel askeri şirketlerin denetimsiz faaliyetlerinin sivil kayıplara yol açtığını ve bu tür şirketlerin hesap verme sorumluluğunun bulunmadığını belirtiyor. Özellikle drone saldırılarında sivil ölümlerinin arttığına dikkat çeken örgütler, ABD'nin bu tür operasyonlarda şeffaflık sağlaması gerektiğini savunuyor.
Uzmanlara göre, Prince'in Haiti'deki varlığı, ABD'nin Latin Amerika ve Karayipler'deki etkisini artırma çabalarının bir parçası olarak görülebilir. Ancak bu durum, bölgedeki diğer ülkelerin ve Çin gibi küresel güçlerin tepkisini çekebilir. Çin, son yıllarda Haiti dahil olmak üzere Karayipler'deki ekonomik ve siyasi nüfuzunu artırmaya çalışıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, ABD'nin özel askeri şirketler aracılığıyla Haiti'deki varlığını güçlendirme çabasını gösteriyor. Türkiye, özel askeri şirketlerin denetimi ve uluslararası hukuk çerçevesinde faaliyet göstermeleri konusunda daha önce pozisyon almıştı. Haiti'nin istikrarsızlığı, Karayipler'deki Türk vatandaşları ve ticari çıkarlar için risk oluşturabilir. Ayrıca, bu tür şirketlerin denetimsiz operasyonları, küresel güvenlik mimarisinde benzer modellerin yaygınlaşmasına yol açabilir; Türkiye'nin bu konuda uluslararası platformlarda daha etkin bir rol üstlenmesi gerekebilir.
