ABD Başkanı Donald Trump'ın geçen yıl Hazine Bakanı Scott Bessent ile Ticaret Bakanı Howard Lutnick arasında Ukrayna'nın mineralleriyle ilgili bir anlaşma konusunda yaşanan sert tartışmayı adeta bir 'sport' gibi izlediği ve bundan büyük keyif aldığı iddia edildi. Yeni bir kitaba göre Trump, iki üst düzey yetkilinin birbirine girdiği anlarda perde arkasında adeta bir gösteri izler gibi davrandı.
Gelişmenin arka planı
Kitapta yer alan iddiaya göre, tartışma Ukrayna'nın zengin maden yataklarının işletilmesine ilişkin bir anlaşma etrafında döndü. Bessent, anlaşmanın Ukrayna'ya verilen ABD yardımlarının geri ödenmesi için bir fırsat olduğunu savunurken, Lutnick ise farklı bir yaklaşım benimsedi.
Görgü tanıklarının aktardığına göre, iki bakan arasındaki gerginlik öyle bir noktaya vardı ki Bessent, Lutnick'e doğrudan 'Sen bir aptalsın' ifadesini kullandı. Trump'ın bu anlarda müdahale etmek yerine tartışmayı izlemeyi tercih ettiği ve daha sonra yakın çevresine bu anlardan duyduğu memnuniyeti dile getirdiği belirtildi.
Kitap ayrıca Trump'ın yönetiminde sık sık üst düzey yetkililer arasında benzer çatışmaları kışkırttığını ve bunu bir yönetim stratejisi olarak kullandığını öne sürüyor. Eski başkanın, ekip üyelerini birbirine düşürerek kontrolü elinde tutmayı amaçladığı belirtiliyor.
Bölgesel veya küresel boyut
Ukrayna'nın maden kaynakları, nadir toprak elementleri ve lityum gibi stratejik mineraller açısından zengin. Bu kaynakların işletilmesi, hem Ukrayna'nın savaş sonrası ekonomik toparlanması hem de ABD'nin Çin'e olan bağımlılığını azaltması açısından kritik önem taşıyor. Tartışmanın bu denli yüksek seviyede ve sert bir dille yaşanmış olması, ABD’nin Ukrayna politikasında hala derin görüş ayrılıkları olduğunu gösteriyor.
Öte yandan, Trump'ın bu tür çatışmaları teşvik etmesi, gelecekteki bir Trump yönetiminde dış politika yapım sürecinin nasıl işleyeceğine dair de önemli ipuçları veriyor. Uzmanlar, bu tür iç çekişmelerin ABD'nin uluslararası itibarına ve müttefiklerle ilişkilerine zarar verebileceğine dikkat çekiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, ABD'nin Ukrayna politikasındaki çatlakları ve Trump'ın yönetim tarzını ortaya koyması açısından önemli. Türkiye, hem NATO müttefiki olarak hem de Ukrayna ile Karadeniz'deki stratejik ortaklığı nedeniyle bu tür tartışmaları yakından izlemeli. ABD içindeki bu tür çekişmeler, Ukrayna'ya yönelik yardım paketlerinin geleceğini etkileyebilir ve dolaylı olarak Türkiye'nin bölgesel hesaplarını da değiştirebilir. Ayrıca, nadir toprak elementleri konusundaki rekabet, Türkiye’nin de kendi maden kaynaklarını daha stratejik kullanma potansiyelini gündeme getirebilir.
