ABD Başkanı Donald Trump, Pazartesi günü Yüksek Mahkeme'nin bölünmüş bir kararla Lisa Cook'u Federal Rezerv (Fed) Yönetim Kurulu'ndan çıkarma girişimini anında engellemesinin ardından, Cook'un görevden alınması yönündeki baskısını artırdı. Truth Social platformunda yaptığı paylaşımda Trump, Yüksek Mahkeme'nin davayı "tamamen usuli bir gerekçeyle" alt mahkemeye geri gönderdiğini belirtti. Trump, Cook'un Fed'deki varlığının ekonomi politikalarına zarar verdiğini savunarak, onun derhal görevden alınması gerektiğini vurguladı.
Gelişmenin Arka Planı
Lisa Cook, 2022 yılında Başkan Joe Biden tarafından Fed Yönetim Kurulu'na atanmış bir ekonomisttir. Cook, Fed'in para politikası kararlarında etkili bir oy hakkına sahiptir. Trump, göreve geldikten sonra Cook'un atanmasının hukuka aykırı olduğunu iddia ederek, onu görevden almak için yasal süreç başlatmıştı. Bu süreç, Yüksek Mahkeme'ye kadar taşınmış ancak mahkeme, konuyu alt mahkemeye geri göndererek Trump'ın talebini şimdilik reddetmiştir. Trump'ın bu hamlesi, başkanlık yetkilerinin sınırları ve Fed'in bağımsızlığı konusunda tartışmaları yeniden alevlendirmiştir.
Trump'ın Cook'a yönelik eleştirileri, özellikle onun faiz politikalarına ve enflasyonla mücadele stratejilerine odaklanmaktadır. Cook'un, Biden yönetimi döneminde uygulanan genişlemeci para politikalarını desteklediği bilinmektedir. Trump ise düşük faiz oranlarının ekonomik büyümeyi hızlandıracağını savunarak, Fed'in bağımsızlığına müdahale etmekten çekinmemektedir. Bu durum, ABD'de merkez bankasının siyasallaşması endişelerini artırmaktadır.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Fed'in bağımsızlığı, küresel finansal istikrar açısından kritik bir öneme sahiptir. ABD merkez bankasının siyasi baskılara maruz kalması, dünya genelinde para politikalarına olan güveni sarsabilir. Trump'ın bu girişimi, diğer ülkelerdeki merkez bankalarının bağımsızlığı açısından da olumsuz bir örnek teşkil edebilir. Özellikle gelişmekte olan ekonomiler, Fed'in bağımsızlığının zayıflaması durumunda doların istikrarının bozulmasından endişe duymaktadır. Ayrıca, Trump'ın bu hamlesi, ABD'de yargı ile yürütme arasındaki gerilimi tırmandırarak, hukukun üstünlüğü konusunda soru işaretleri yaratmaktadır.
Cook'un görevden alınması durumunda, Fed'in para politikası kurulunda Biden yanlısı bir üyenin yerini Trump yanlısı bir üyenin alması muhtemeldir. Bu da Fed'in faiz kararlarında daha şahin veya daha güvercin bir tutum takınmasına yol açabilir. Küresel piyasalar, bu belirsizlik nedeniyle dalgalanma yaşayabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye açısından dolaylı ancak önemli etkiler doğurabilir. Fed'in bağımsızlığının zedelenmesi, küresel finansal istikrarı bozarak gelişmekte olan ülkelerin sermaye akışlarını olumsuz etkileyebilir. Türkiye gibi dış finansmana ihtiyaç duyan ülkeler, Fed faiz kararlarındaki siyasi müdahale nedeniyle daha yüksek risk primi ödemek zorunda kalabilir. Ayrıca, ABD'deki hukuki tartışmalar, Türkiye'nin de benzer şekilde merkez bankası bağımsızlığı konusundaki hassasiyetini gündeme taşıyabilir. Ancak, doğrudan bir etkiden söz etmek için henüz erken olup, gelişmelerin yakından takip edilmesi gerekmektedir.
