ABD Senatörü Lindsey Graham'ın geçen hafta sonu yaşamını yitirmesi, Washington'da şok etkisi yaratırken, Ukrayna'nın en önemli destekçilerinden birini kaybetmesine yol açtı. Cumhuriyetçi Parti'nin dış politika kanadında etkili isimlerden olan Graham, özellikle Ukrayna'ya askeri yardım konusunda Kongre'deki en ateşli savunuculardan biriydi. Ölümü, ABD'nin Ukrayna stratejisi başta olmak üzere, İran ve Tayvan politikalarında da boşluk yarattı. Gözler şimdi, Graham'ın yakın müttefiki olan ve yeniden başkanlığa adaylığını koyan Donald Trump'ın bu boşluğu nasıl dolduracağına çevrildi.
Graham'ın Ukrayna'daki yeri doldurulamaz mı?
Lindsey Graham, Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin hemen ardından Kiev'in en sadık destekçilerinden biri haline gelmişti. Senato Silahlı Hizmetler Komitesi üyesi olarak, Ukrayna'ya yönelik milyarlarca dolarlık askeri yardım paketlerinin onaylanmasında kilit rol oynadı. Özellikle Javelin tanksavar füzeleri ve HIMARS roket sistemleri gibi gelişmiş silahların tedarikini hızlandıran Graham, Başkan Biden yönetimine sık sık 'daha fazla silah, daha hızlı' çağrısı yapmıştı. Ölümü, Ukrayna yanlısı Cumhuriyetçi seslerin azalmasına neden olurken, gözleri Trump'ın olası politikalarına çevirdi.
Trump'ın Ukrayna konusundaki tutumu ise belirsiz. Geçmişte Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'e yönelik övgüleri ve Ukrayna'ya yardımı bir 'Avrupa sorunu' olarak nitelendirmesi, Graham'ın mirasını devam ettirmekte isteksiz olabileceğini düşündürüyor. Ancak Trump'ın seçim kampanyasında, Graham'ın anısına Ukrayna'ya desteği artırma sözü vermesi, bu konudaki pozisyonunun esnek olduğunun işareti olarak yorumlanabilir.
İran ve Tayvan politikaları da etkilenecek
Graham, yalnızca Ukrayna'da değil, İran ve Tayvan konularında da sert bir duruş sergiliyordu. İran'a yönelik yaptırımların sıkılaştırılması ve nükleer anlaşmanın yeniden müzakere edilmesi gerektiğini savunan Graham, Tahran yönetimine karşı askeri seçeneklerin masada tutulmasından yanaydı. Tayvan konusunda ise, Çin'in saldırgan tutumuna karşı Ada'nın savunma kapasitesinin artırılmasını ve ABD'nin net bir taahhüt vermesini istiyordu. Bu iki dosyada da Graham'ın yokluğu, Kongre'deki baskı grubunun zayıflamasına yol açabilir.
Trump'ın İran politikası ise Graham'ın çizgisine yakın: 2018'de nükleer anlaşmadan çekilmiş ve yaptırımları artırmıştı. Ancak Trump'ın Tayvan konusundaki tutumu daha muğlak; Çin ile ticaret savaşına rağmen, Ada'nın savunması konusunda net bir strateji ortaya koymamıştı. Graham'ın ölümü, Trump'ın bu dosyalarda daha bağımsız hareket etmesine veya tam tersine, Graham'ın mirasını korumak için daha aktif bir rol üstlenmesine neden olabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Graham'ın ölümü, Türkiye'nin ABD ile ilişkilerinde belirleyici bir faktör olmasa da, Washington'daki güç dengelerini etkileyebilir. Graham, Türkiye'ye yönelik bazı eleştirileriyle bilinse de, özellikle S-400 krizi ve F-35 programından çıkarılma sürecinde ılımlı bir tavır sergilemişti. Onun yokluğu, Kongre'de Türkiye karşıtı seslerin güçlenmesine yol açabilir. Öte yandan, Trump'ın olası başkanlığı, Türkiye ile ilişkilerde daha kişisel ve pragmatik bir yaklaşım getirebilir. Ukrayna ve İran dosyalarında Türkiye'nin arabulucu rolü, Graham'ın mirasının devamı halinde daha da önem kazanabilir.
