ABD Başkanı Donald Trump, cuma günü, gri kurtların nesli tükenmekte olan türler korumasından çıkarılmasını değerlendirmek üzere İçişleri Bakanlığı'na talimat veren bir yürütme emri imzaladı. Karar, hayvancılık kayıplarını azaltmak ve yerli sığır eti fiyatlarını düşürmek amacıyla alındı. Trump ayrıca, çiftçilere ve çiftlik sahiplerine yönelik diğer düzenleyici engellerin kaldırılması için de talimat verdi.
Kararın Arka Planı ve Yasal Süreç
Yürütme emri, İçişleri Bakanlığı'na gri kurtların (Canis lupus) federal Nesli Tükenmekte Olan Türler Yasası (ESA) kapsamındaki koruma statüsünü gözden geçirme yetkisi veriyor. Bakanlık, kurt popülasyonlarının hayvancılık üzerindeki etkisini ve türün hayatta kalma durumunu bilimsel verilere dayanarak değerlendirecek. Süreç, kamuoyu görüşleri ve uzman raporlarıyla birlikte aylar sürebilir. Eğer koruma kaldırılırsa, eyaletler kurt avını ve kontrolünü düzenleme yetkisine sahip olacak. Bu, özellikle Montana, Idaho, Wyoming gibi kırsal eyaletlerde uzun süredir tartışılan bir konu. Çiftçiler, kurt saldırılarının sığır ve koyun kayıplarına yol açtığını, bunun da et fiyatlarını artırdığını savunuyor. Öte yandan, çevre örgütleri ve bazı bilim insanları, kurtların ekosistem dengesi için kritik olduğunu, korumanın kaldırılmasının türü yeniden tehlikeye atacağını belirtiyor. Trump yönetimi, göreve geldiğinden bu yana çevre düzenlemelerini gevşetme yönünde adımlar atıyor. Son olarak, 2020'de balık ve yaban hayatı servisi, kurtları nesli tükenmekte olan türler listesinden çıkarmıştı, ancak mahkemeler bu kararı iptal etmişti. Şimdi yeni bir süreç başlıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD'deki bu karar, dünya genelinde yaban hayatı koruma politikalarını etkileyebilir. Nesli tükenmekte olan türlerin korunması, uluslararası sözleşmelerle de güvence altında. ABD'nin ESA'yı zayıflatması, diğer ülkelere örnek olabilir ve biyoçeşitlilik hedeflerini sekteye uğratabilir. Ayrıca, sığır eti fiyatlarındaki olası düşüş, küresel et piyasasını etkileyebilir; ABD büyük bir et üreticisi ve ihracatçısı. Ancak, uzmanlar fiyat düşüşünün kısa vadede sınırlı olacağını, çünkü arz zincirindeki diğer faktörlerin de belirleyici olduğunu vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, nesli tükenmekte olan türlerin korunmasına yönelik uluslararası anlaşmalara taraftar. ABD'nin bu kararı, küresel çevre politikalarında bir gerileme sinyali olarak algılanabilir ve Türkiye'nin kendi koruma çabalarını dolaylı etkileyebilir. Ayrıca, ABD'de et fiyatlarının düşmesi, Türkiye'nin et ithalatı ve fiyatları üzerinde sınırlı da olsa bir etki yapabilir; ancak Türkiye'nin kendi hayvancılık politikaları ve gümrük tarifeleri daha belirleyici. Jeopolitik olarak, bu tür çevre kararları, ABD'nin uluslararası iklim ve biyoçeşitlilik müzakerelerindeki tutumunu yansıtması açısından önemli.
