DER SPIEGEL muhabirleri, depremlerden kısa bir süre önce Venezuela'ya giderek ülkedeki güç dengesini sorguladı: Başkan Nicolás Maduro'nun sandalyesi mi, yoksa Washington'dan gelen emirler mi daha ağır basıyor? Soru, ABD'nin ekonomik yaptırımlarla Venezuela'yı adeta bir 'koloni' gibi yönettiği iddialarına dayanıyor. Özellikle Trump döneminde uygulanan sert yaptırımlar, ülkede petrol üretimini çökertirken, Maduro'nun otoritesini de tartışmaya açtı. Peki, Caracas'ın kaderini belirleyen gerçekten kim: Devlet başkanı mı, yoksa Beyaz Saray'ın stratejistleri mi?
Yaptırımların Gölgesinde Bir Ülke
DER SPIEGEL'in saha raporuna göre, Venezuela'da günlük hayat ABD yaptırımlarının doğrudan etkisi altında. 2019'dan bu yana ülkenin petrol ihracatı yüzde 80'den fazla düştü. Benzin kuyrukları ve temel gıda maddelerindeki yokluk, halkın en büyük şikayeti. Ancak muhabirler, yaptırımların tek muhatabının Maduro olmadığını, aynı zamanda muhalefeti de vurduğunu gözlemliyor. ABD'nin desteklediği Juan Guaidó'nun geçici hükümeti, yaptırımlar nedeniyle ülke varlıklarına erişemiyor ve siyasi manevra alanı daralıyor. Bu durum, Washington'un aslında tek bir aktörü değil, tüm ülkeyi kontrol ettiği anlamına geliyor.
Ekonomik abluka, Venezuela'nın uluslararası ödemelerini de felç etti. Rusya ve Çin'den gelen krediler faizleriyle birlikte ödenemez hale gelirken, ülke döviz rezervleri eridi. Spiegel muhabirleri, Caracas'ta konuştukları bir bankacının 'Merkez Bankası'nın altın rezervlerine bile el konuldu' dediğini aktarıyor. Bu veriler, Washington'un Venezuela'yı ekonomik olarak yeniden sömürgeleştirdiği tezini güçlendiriyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Venezuela krizi, sadece iki ülkeyi ilgilendirmiyor. Rusya, Çin ve Küba, Maduro yönetimine askeri ve ekonomik destek vererek ABD'nin nüfuzuna karşı alternatif bir kutup oluşturuyor. Özellikle Çin, Venezuela'nın petrol rezervlerine yatırım yaparken, Moskova ise askeri danışmanlar ve kısa süreli askeri uçak inişleriyle varlığını hissettiriyor. Bu üçgen karşı karşıya geldiğinde, Venezuela bir vekalet savaşı arenasına dönüşüyor. DER SPIEGEL'in analizine göre, bu durum Latin Amerika'nın geri kalanında da yankı buluyor: Brezilya'daki Bolsonaro döneminde ABD yanlısı politikalar güçlenirken, Meksika ve Arjantin'de daha bağımsız bir çizgi benimseniyor. Venezuela, kıtanın siyasi kırılma çizgisini netleştiren bir turnusol kağıdı işlevi görüyor.
DER SPIEGEL'in saptamalarından biri de, ABD yaptırımlarının insani boyutu. Ülkede çocuk ölüm oranlarının arttığı, sağlık sisteminin çöktüğü belirtiliyor. Ancak muhabirler, yaptırımların tamamen kaldırılmasının da Maduro'yu güçlendireceği endişesiyle Washington'da kararsızlık yaşandığını yazıyor. Kısacası, Venezuela bir 'başarısız devlet' olarak kalırken, ABD'nin 'koloni yönetimi' de bu başarısızlığın bir parçası haline gelmiş durumda.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Venezuela ile tarihsel olarak yakın ilişkiler kurmuş, Maduro yönetimine siyasi destek vermiştir. Ankara'nın bu tutumu, ABD ile zaman zaman gerilimlere yol açmıştır. Venezuela'nın çöküşü, Türkiye'nin Latin Amerika açılımını zayıflatabilir; çünkü Caracas, bölgedeki en önemli müttefiklerden biriydi. Ayrıca Türk müteahhitlik firmalarının Venezuela'daki alacakları ve ticaret hacmi, ülkedeki istikrarsızlık nedeniyle risk altındadır. Küresel düzeyde ise, ABD'nin Venezuela'daki 'koloni benzeri' yönetimi, benzer yaptırımların diğer ülkelere de uygulanabileceği endişesini yaratmaktadır. Türkiye, bu tür yaptırımlarla hedef alınabilecek ülkeler arasında sayılmaktadır. Dolayısıyla Venezuela krizi, Ankara'nın çok kutuplu dünya arayışını haklı çıkaran bir argüman olarak öne çıkmaktadır.
