ABD Başkanı Donald Trump, kıyma fiyatlarındaki artışı dizginlemek amacıyla ithal sığır eti kırpıntılarına uygulanan gümrük vergilerini geçici olarak askıya aldı. Karar, yılda 300 bin metrik tona kadar ithal edilecek kıyma hammaddesini kapsıyor. Beyaz Saray, düzenlemenin market raflarındaki fiyatları düşürmesini bekliyor. Ancak uzmanlar, et üretim zincirindeki yapısal sorunlar nedeniyle bu adımın sınırlı etki yaratabileceği görüşünde.
Kararın Arka Planı
Trump yönetimi, yurt içi sığır eti fiyatlarındaki hızlı artışa çözüm bulmak için ithalat vergilerinde geçici bir indirime gitti. Daha önce belirli oranlarda gümrük vergisine tabi olan sığır eti kırpıntıları, artık 300 bin metrik tona kadar vergisiz olarak ithal edilebilecek. Bu hamle, özellikle kıyma fiyatlarının son aylarda rekor seviyelere ulaşması üzerine geldi. ABD Tarım Bakanlığı verilerine göre, dana kıyma fiyatları geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 15'ten fazla arttı. Beyaz Saray, kararın tüketici fiyatlarına yansımasını hızlandırmak için perakendecilerle görüşmeler yapıldığını duyurdu.
Gümrük vergisinin askıya alınması, ithalatçılara ek maliyet yükü getirmeyecek. Böylece daha fazla ülkeden kıyma hammaddesi temin edilerek arzın artırılması hedefleniyor. Ancak sektör temsilcileri, küresel et ticaretinde yaşanan lojistik zorluklar ve yüksek navlun maliyetlerinin bu hedefi sekteye uğratabileceğini belirtiyor. Öte yandan, ABD'li sığır yetiştiricileri, ithalatın artmasının kendi kârlılıklarını olumsuz etkileyeceği endişesini taşıyor. Ulusal Sığır Yetiştiricileri Birliği, kararın yerli üreticiyi korumadığını savunarak itiraz etti.
Trump'ın hamlesi, seçim dönemlerinde gıda fiyatları üzerinden siyaset yapıldığı bir dönemde geldi. Başkan, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada "Kıyma fiyatlarını düşürmek için elimizden geleni yapıyoruz. Çiftçilerimizi ve tüketicilerimizi koruyacağız" ifadelerini kullandı. Ancak muhalefet, bu adımın geçici bir çözüm olduğunu ve et enflasyonunun asıl nedeninin pandemi sonrası tedarik zinciri sorunları ile artan yem maliyetleri olduğunu vurguluyor.
Küresel ve Bölgesel Boyut
ABD'nin ithal sığır eti kırpıntılarına yönelik gümrük vergisini kaldırması, küresel et ticaretinde dengeleri değiştirebilir. Başlıca ihracatçı ülkeler arasında Brezilya, Arjantin, Avustralya ve Uruguay yer alıyor. Bu ülkelerin ABD'ye daha fazla et satması, kendi iç piyasalarındaki fiyatları da etkileyebilir. Özellikle Brezilya ve Arjantin'de et fiyatları zaten yüksek seyrediyor; artan ihracat bu ülkelerde iç fiyatları daha da yukarı çekebilir. Ayrıca, ABD ile Çin arasındaki ticaret savaşları nedeniyle Çin'in et ithalatını çeşitlendirmesi, küresel rekabeti artırmış durumda.
Diğer yandan, Avrupa Birliği'nin et ithalat kotaları ve sağlık standartları, ABD'nin bu hamlesinin küresel yansımalarını sınırlayabilir. Ancak ABD'nin ithalatı artırması, dünya et fiyatlarında kısa vadeli bir dalgalanma yaratabilir. Uzmanlar, uzun vadede et fiyatlarının düşmesi için hayvancılık sektöründe verimliliğin artırılması ve yem maliyetlerinin kontrol altına alınması gerektiğini belirtiyor. Trump yönetiminin bu kararı, tarım politikalarında korumacılıktan uzaklaşma sinyali olarak da yorumlanıyor. Ancak seçim öncesi bu tür bir adımın ne kadar kalıcı olacağı belirsiz.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin ithal sığır eti kırpıntılarındaki gümrük vergisini geçici olarak kaldırması, Türkiye'yi doğrudan etkilemese de küresel et ticaretinde fiyat dalgalanmalarına yol açabilir. Türkiye, kırmızı et ithalatında zaman zaman benzer adımlar atarak iç piyasa fiyatlarını dengelemeye çalışıyor. ABD'nin talebindeki artış, başta Brezilya ve Arjantin olmak üzere ihracatçı ülkelerin Türkiye'ye yönelik arzını azaltabilir ve ithalat maliyetlerini yükseltebilir. Ayrıca, küresel et fiyatlarındaki olası bir artış, Türkiye'nin et ithalat faturasını kabartabilir. Bu gelişme, Türkiye'nin gıda güvenliği ve enflasyonla mücadelesi açısından yakından takip edilmesi gereken bir faktör.
