Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'in Washington ziyaretine altı haftadan az bir süre kala, Pekin yönetimi ABD Başkanı Donald Trump'ın Beyaz Saray'ındaki kaotik planlama sürecini yeniden yakından izliyor. Aylar önce, Trump'ın Çin'e yönelik kritik ziyareti öncesinde Washington'un düzensiz hazırlıkları Çinli yetkilileri hayal kırıklığına uğratmıştı. Şimdi aynı senaryonun dünyanın öbür ucunda tekrarlandığını gören Pekin, iki süper güç arasındaki hassas dengenin bir kez daha kaosa kurban gitmesinden endişe ediyor.
Planlama Karmaşası ve Güven Erozyonu
Diplomatik kaynaklara göre, Beyaz Saray'ın Xi ziyareti için hazırlık süreci, daha önce Trump'ın Kasım 2017'deki Pekin ziyaretinde yaşanan sorunların neredeyse aynısını yansıtıyor. O dönemde, ABD tarafının programdaki sürekli değişiklikler ve resmi protokol kurallarına hakimiyet eksikliği, Çinli mevkidaşlarını şaşkına çevirmişti. Bir ABD'li yetkili, "Planlama süreci kaotikti; toplantılar son dakikada iptal ediliyor, gündem maddeleri sürekli değişiyordu." ifadelerini kullanmıştı.
Bu kez, Xi'nin ziyaretinin gündeminin ticaret savaşlarının yaralarını sarmak, Tayvan ve Güney Çin Denizi gibi hassas konularda gerilimi azaltmak olması bekleniyor. Ancak uzmanlar, Beyaz Saray'ın içindeki yoğun iktidar mücadeleleri, başkanlık danışmanlarının birbiriyle çelişen açıklamaları ve görevdeki personel değişimlerinin, bu kritik diplomasi turu için sağlıklı bir zemin hazırlamadığını vurguluyor.
Çinli yetkililer, kamuoyu önünde soğukkanlı görünmeye özen gösterseler de, özel görüşmelerde ABD tarafının mevcut durumundan duydukları rahatsızlığı dile getiriyorlar. Pekin'in temel endişesi, planlamadaki bu düzensizliğin, uluslararası kamuoyunda Çin'in zayıf bir ortakla müzakere yapmak zorunda kaldığı algısına yol açması ve iki ülke arasındaki güveni daha da aşındırması.
Geçmişten Dersler ve Yeni Riskler
Trump'ın 2017'deki Çin ziyareti, ticaret anlaşmaları ve kuzey Kore konusunda ortak açıklamalarla sonuçlanmış, ancak süreçte yaşanan aksaklıklar iki taraf arasında uzun süreli güvensizlik yaratmıştı. Şimdi ise benzer bir tablo, Xi'nin Beyaz Saray ziyareti öncesinde yeniden ortaya çıkıyor. Özellikle ABD Başkan Yardımcısı ve diğer üst düzey yetkililerin farklı sinyaller vermesi, Çin tarafının Washington'un gerçek niyetini anlamasını zorlaştırıyor.
Asya-Pasifik uzmanları, bu durumun sadece ikili ilişkileri değil, aynı zamanda bölgesel istikrarı da etkileyebileceğini belirtiyor. Çin, bu ziyareti, bölgedeki etkisini sağlamlaştırmak ve ABD ile rekabetinde denge kurmak için fırsat olarak görüyor. Ancak Beyaz Saray'daki yönetim zafiyeti, Pekin'in bu fırsatı tam anlamıyla kullanamamasına neden olabilir. Öte yandan, ABD'nin müttefikleri de bu belirsizlikten endişeli; zira iki büyük güç arasındaki olası bir kriz, onların güvenlik çıkarlarını doğrudan etkiler.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin yakından takip ettiği ABD-Çin rekabetinde önemli bir kırılma noktasına işaret ediyor. Ankara, hem Washington hem Pekin ile dengeli ilişkiler kurmaya çalışırken, Beyaz Saray'daki kaosun zaman zaman Ortadoğu ve Doğu Akdeniz'deki angajmanlarını da sekteye uğratabildiğini deneyimlemişti. Türkiye, bu ziyaretin sonucunda ABD-Çin ilişkilerinde yaşanacak olası bir yumuşamanın veya gerginliğin, küresel ticaret ve bölgesel güvenlik dengelerini nasıl etkileyeceğini izliyor. Özellikle ticaret savaşlarının azalması, Türkiye gibi gelişen piyasalar için olumlu bir işaret olabilir.
