ABD Başkanı Donald Trump, Kanada'nın bazı Amerikan ürünlerine yönelik 'ayrımcı' ticaret önlemleri aldığı gerekçesiyle, belirli Kanada mallarına yüzde 50 oranında ek gümrük vergisi getirdi. Beyaz Saray'dan üst düzey bir yetkili, Pazartesi günü düzenlenen bir basın toplantısında, etkilenen ürünlerin 'şaraptan keresteye, ev aletlerinden mobilyaya kadar geniş bir yelpazeyi kapsadığını' açıkladı. Yeni tarifelerin, Kanada'nın ABD'li üreticilere yönelik sübvansiyonlar ve düzenlemeler yoluyla haksız avantaj sağladığı iddialarına yanıt olarak devreye alındığı belirtildi. Uzmanlar, bu hamlenin iki ülke arasındaki ticaret savaşını daha da tırmandırabileceği uyarısında bulunuyor.
Gelişmenin Arka Planı
Trump yönetimi, Kanada'nın özellikle süt ürünleri ve kereste sektörlerinde uyguladığı tarife dışı engelleri ve sübvansiyonları 'ayrımcı' olarak nitelendiriyor. Beyaz Saray yetkilisi, 'Kanada, ABD'li süt üreticilerine karşı haksız bir avantaj elde etmek için ithalat kotalarını ve fiyatlandırma mekanizmalarını manipüle ediyor' dedi. Ayrıca, Kanada'nın ABD'li kereste tedarikçilerine yönelik düşük maliyetli kereste sağlama uygulamalarının ABD'li üreticilere zarar verdiği ifade edildi. Yeni vergilerin, bu sektörlerdeki ABD'li üreticilere yaklaşık 3,6 milyar dolarlık bir koruma sağlaması bekleniyor. Kanada hükümeti ise henüz resmi bir yanıt vermedi, ancak yetkililer misilleme önlemleri üzerinde çalıştıklarını belirtti. Trump'ın bu hamlesi, iki ülke arasında 2020 yılında imzalanan ABD-Meksika-Kanada Anlaşması'nın (USMCA) ruhuna aykırı bulunuyor. Anlaşma, tarifelerin kaldırılmasını ve ticaretin serbestleştirilmesini öngörüyordu. Ancak Trump yönetimi, Kanada'nın anlaşmanın bazı maddelerini ihlal ettiğini iddia ediyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu gelişme, ABD ile Kanada arasında yıllardır süren ticari gerilimlerin yeni bir aşamaya geldiğini gösteriyor. İki ülke arasındaki ticaret hacmi yılda yaklaşık 600 milyar doları buluyor. Uzmanlar, yeni tarifelerin Kanada'da işsizliği artırabileceğini ve tüketici fiyatlarını yükseltebileceğini belirtiyor. Özellikle kereste ve süt ürünleri sektörlerinde faaliyet gösteren Kanada firmaları, ABD pazarına erişimde ciddi zorluklarla karşılaşabilir. Öte yandan, ABD'li tüketiciler için de bazı ürünlerin fiyatlarının artması bekleniyor. Küresel ölçekte ise bu durum, uluslararası ticaret sisteminde korumacı eğilimlerin güçlenmesine yol açabilir. Dünya Ticaret Örgütü'nün çok taraflı ticaret kurallarını zayıflatabilecek bu tür tek taraflı hamleler, diğer ülkeler tarafından da emsal alınabilir. Avrupa Birliği ve Çin gibi büyük ekonomilerin ABD'nin korumacı politikalarına karşı benzer önlemler alması durumunda, küresel ticaret savaşlarının derinleşmesinden endişe ediliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-Kanada ticaret savaşı, Türkiye'yi doğrudan etkilemese de, küresel ticaretteki korumacı dalga Türkiye'nin ihracat potansiyelini tehdit edebilir. Türkiye'nin ABD ve Kanada ile ticaret hacmi sınırlı olmakla birlikte, özellikle otomotiv ve tekstil sektörlerinde ABD pazarına bağımlılık bulunuyor. ABD'nin genel korumacı eğilimi, Türk ihracatçılarına yeni gümrük engelleri şeklinde yansıyabilir. Ayrıca, Kanada'nın misilleme olarak ABD'den ithal edilen, Türkiye'nin de rekabet ettiği bazı ürünlere yönelik tarifeleri artırması, üçüncü ülkelerde pazar kaybına yol açabilir. Türkiye'nin, bu tür küresel ticaret gerilimlerine karşı ihracat pazarlarını çeşitlendirme çabalarını hızlandırması faydalı olacaktır.
