ABD Başkanı Donald Trump, Pazar günü yaptığı açıklamada Kanada'da çıkan orman yangınlarından yayılan dumanların ABD havasını "zehirlediğini" öne sürdü. Trump, Kanada Başbakanı Mark Carney ile telefonda görüştüğünü ve kendisine "şu yangınların gelmesini durdurmalısınız, bizim havasını zehirliyorsunuz" dediğini belirtti. Yangınlar, Kanada'nın Alberta ve Britanya Kolumbiyası eyaletlerinde haftalardır devam ediyor ve duman ABD'nin kuzey eyaletlerine kadar ulaşıyor.
Gelişmenin arka planı
Kanada'da bu yıl çıkan orman yangınları tarihin en şiddetli sezonlarından biri olarak kaydediliyor. Alberta eyaletinde 35 bin hektardan fazla alan kül olurken, duman bulutları sınırı geçerek Montana, Dakota ve Minnesota gibi ABD eyaletlerinde hava kalitesini tehlikeli seviyelere düşürdü. ABD Çevre Koruma Ajansı (EPA), bölgede "tehlikeli" hava kalitesi uyarısı yayınladı. Trump, bu durumu Carney ile yaptığı telefon görüşmesinde gündeme getirdiğini ve Kanada'nın yangınları kontrol altına alması için baskı yaptığını söyledi. Başkan, ayrıca Kanada'nın çevre politikalarını eleştirerek, "Onlar bizim havasını zehirliyor, biz de ticarette karşılık vermeliyiz" ifadelerini kullandı. Beyaz Saray'dan yapılan yazılı açıklamada ise, Trump'ın Kanada'dan yapılan kereste ve tarım ürünleri ithalatına yeni gümrük vergileri getirmeyi değerlendirdiği belirtildi. Bu vergilerin, yangınların ABD'ye verdiği zararın tazmini olarak uygulanabileceği ifade edildi. Ancak uzmanlar, yangınların sadece Kanada'nın değil, küresel iklim değişikliğinin bir sonucu olduğuna dikkat çekiyor.
Bölgesel veya küresel boyut
Kanada orman yangınları, yalnızca ABD-Kanada ilişkilerini değil, aynı zamanda küresel iklim politikalarını da etkiliyor. Yangınların yaydığı karbon miktarı, birçok ülkenin yıllık emisyonunu aşmış durumda. Uzmanlar, yangınların sıklığının ve şiddetinin iklim değişikliği nedeniyle arttığını vurgularken, Trump yönetiminin çevre politikaları uluslararası camiada eleştiriliyor. Trump'ın gümrük vergisi tehdidi ise, ABD-Kanada ticaret savaşını alevlendirebilir. İki ülke arasında USMCA anlaşması yürürlükte olmasına rağmen, Trump'ın korumacı politikaları sık sık gerilime yol açıyor. Kanada Başbakanı Carney ise henüz konuya ilişkin resmi bir yanıt vermedi. Ancak Kanada Dışişleri Bakanlığı, yangınla mücadelede uluslararası iş birliğinin önemine vurgu yaparak, ABD'nin yardım tekliflerini değerlendirdiklerini açıkladı. Bu kriz, iklim değişikliğinin sınır tanımadığını ve uluslararası iş birliğinin zorunlu olduğunu bir kez daha gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, ABD ve Kanada arasındaki bu ticari ve çevresel gerilimin doğrudan tarafı olmasa da, küresel iklim politikaları ve ticaret savaşlarından etkilenebilir. Yangınların yaydığı karbon, küresel ısınmayı hızlandırarak Türkiye'deki orman yangını riskini artırabilir. Ayrıca ABD'nin korumacı politikaları, Türkiye'nin ihracat pazarlarında daralmaya yol açabilir. Türkiye, iklim değişikliğiyle mücadelede uluslararası iş birliğinin önemini vurgularken, aynı zamanda ticari çıkarlarını korumak için ABD ve Kanada ile dengeli ilişkiler sürdürmek zorundadır.
