ABD Başkanı Donald Trump, Kanada ile artan ticaret savaşında bazı Kanada mallarına ithalat yasağı getirdi. Yüzde 25'lik çelik ve alüminyum tarifelerine misilleme olarak açıklanan yasak, 29 Eylül'de yürürlüğe girecek. Yasak, çeşitli alkollü içecekler ve peynir altı suyu gibi bazı süt ürünlerini kapsıyor.
Ticaret Savaşının Arka Planı
ABD ile Kanada arasındaki ticaret gerilimi, Trump yönetiminin Mart 2018'de çelik ve alüminyum ithalatına yüzde 25 ve yüzde 10 oranında ek gümrük vergisi getirmesiyle başladı. Kanada, Meksika ve Avrupa Birliği gibi ticaret ortakları bu karara misilleme tarifeleriyle yanıt verdi. Kanada, ABD'nin çelik ve alüminyumuna yüzde 25 oranında ek vergi uygularken, aynı zamanda viski, yoğurt, domates sosu gibi geniş bir yelpazede Amerikan ürünlerine de ek vergi getirmişti.
Trump yönetimi, Kanada'nın süt ürünleri sektörüne yönelik korumacı politikalarını ve yüksek tarifelerini sık sık eleştiriyor. ABD, Kanada'nın süt ürünleri arz yönetimi sisteminin Amerikalı çiftçiler için adil olmayan bir rekabet ortamı yarattığını savunuyor. Kanada ise kendi süt ürünleri sektörünü korumak için bu sistemi savunuyor.
Yeni ithalat yasağı, ticaret savaşının son halkası olarak değerlendiriliyor. ABD Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan yasak listesinde, Kanada'dan ithal edilen viski, bira, şarap gibi alkollü içeceklerin yanı sıra peynir altı suyu, bazı peynir çeşitleri ve süt tozu gibi ürünler yer alıyor. Yasağın 29 Eylül'de yürürlüğe girmesiyle birlikte, bu ürünlerin ABD'ye ithalatı tamamen duracak.
Kanada hükümeti, karara sert tepki gösterdi. Kanada Başbakanı Justin Trudeau, yaptığı açıklamada, "ABD'nin bu tek taraflı ve haksız kararını kınıyoruz. Kanada, kendi çıkarlarını korumak için gerekli adımları atmaktan çekinmeyecektir" dedi. Trudeau, Kanada'nın Dünya Ticaret Örgütü nezdinde girişimlerde bulunacağını ve ABD'ye karşı yeni misilleme tarifeleri hazırladığını belirtti.
ABD'li yetkililer ise yasağın, Kanada'nın ABD ürünlerine uyguladığı haksız tarifelere bir yanıt olduğunu savunuyor. Beyaz Saray Sözcüsü, "Başkan Trump, Amerikan işçisini ve çiftçisini korumak için kararlıdır. Kanada, ABD'ye karşı yıllardır haksız ticaret engelleri uyguluyor. Bu yasak, adil ticaretin sağlanması için atılmış bir adımdır" ifadelerini kullandı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD-Kanada ticaret savaşı, sadece iki ülke arasında değil, Kuzey Amerika ve küresel ticaret dengeleri açısından da önemli sonuçlar doğuruyor. ABD, Kanada ve Meksika arasında imzalanan ve NAFTA'nın yerini alan USMCA (ABD-Meksika-Kanada Anlaşması) henüz yürürlüğe girmemişken, bu tür bir ticaret savaşı anlaşmanın geleceğini de tehlikeye atıyor.
Uzmanlar, ABD'nin korumacı politikalarının küresel ticaret sistemine zarar verdiğini ve Dünya Ticaret Örgütü'nün etkinliğini azalttığını belirtiyor. Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Dünya Bankası gibi kuruluşlar, ticaret savaşlarının küresel ekonomik büyümeyi yavaşlatacağı uyarısında bulunuyor. 2019 yılında küresel ticaret hacminin, bu tür gerilimler nedeniyle önemli ölçüde düşeceği öngörülüyor.
Kanada, ABD'nin en büyük ticaret ortaklarından biri. 2018 yılında iki ülke arasındaki ticaret hacmi 600 milyar doları aşmıştı. Kanada'nın ABD'ye ihracatı, toplam ihracatının yaklaşık yüzde 75'ini oluşturuyor. Bu nedenle, ithalat yasağı Kanada ekonomisi için ciddi bir tehdit oluşturuyor. Özellikle süt ürünleri ve alkollü içecek sektörü, ABD pazarına bağımlı durumda.
Öte yandan, ABD'li tüketiciler de bu yasaktan olumsuz etkilenecek. Kanada viskisi, bira ve şarabı ABD'de popüler ürünler arasında. Yasağın yürürlüğe girmesiyle birlikte bu ürünlerin fiyatları artabilir veya raflarda bulunamayabilir. Ayrıca, peynir altı suyu gibi ürünler, gıda sanayisinde ham madde olarak kullanılıyor ve alternatif tedarikçi bulmak zaman alabilir.
Ticaret savaşının diplomatik ilişkilere de yansıması bekleniyor. Kanada, ABD'nin bu hamlesini "dostane olmayan bir davranış" olarak nitelendirirken, iki ülke arasındaki müttefiklik ilişkileri zedelenebilir. NATO ve G7 gibi platformlarda işbirliği yapan iki ülke arasındaki gerilim, uluslararası arenada da yankı buluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD ile Kanada arasındaki ticaret savaşı, doğrudan Türkiye'yi ilgilendirmese de küresel ticaret sistemindeki korumacı eğilimlerin artması, Türkiye gibi ihracat odaklı ekonomiler için risk oluşturuyor. ABD'nin çelik ve alüminyum tarifeleri Türkiye'yi de kapsamış, Türkiye misilleme olarak ABD ürünlerine ek vergi getirmişti. Bu tür ticari gerilimler, Türkiye'nin ABD ile olan ticaretini de olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, küresel ticaretin daralması, Türkiye'nin ihracat pazarlarını çeşitlendirme çabalarını zorlaştırabilir. Türkiye, bu süreçte diplomatik kanalları kullanarak ticaret savaşlarının tırmanmasını önlemeye çalışmalı ve alternatif pazarlara yönelmelidir.
