ABD Başkanı Donald Trump, Kanada'nın saatler önce 20 milyar dolarlık ABD ithalatına misilleme tarifeleri uygulamasının ardından, alkollü içecek, motosiklet ve diğer bazı ürünlerin ithalatını yasaklayarak ticaret savaşını tırmandırdı. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamaya göre yasak, Kanada'nın çelik ve alüminyum ürünlerine yönelik ek vergilere yanıt olarak derhal yürürlüğe girdi. Karar, iki NATO müttefiki arasındaki ekonomik gerilimi son yılların en yüksek seviyesine taşıdı.
Ticaret Savaşının Arka Planı
Kanada, ABD'nin çelik ve alüminyum ithalatına getirdiği yüzde 25'lik ek gümrük vergilerine karşılık olarak, saatler önce toplam 20 milyar dolar değerinde ABD menşeli ürüne misilleme tarifesi uygulayacağını duyurmuştu. Ottawa yönetimi, bu adımın "orantılı ve gerekli" olduğunu savunarak, ABD'nin haksız ticari uygulamalarına karşı kendi çıkarlarını koruma hakkını kullandığını belirtti.
Trump yönetimi ise Kanada'nın misillemesini "haksız ve hayal kırıklığı yaratan" bir adım olarak nitelendirdi. Başkan Trump, Truth Social hesabından yaptığı açıklamada, "Kanada bizim çiftçilerimizi ve işçilerimizi hedef alıyorsa, biz de onların en sevdiği ürünleri kapıda durdururuz" ifadelerini kullandı. Yeni yasak kapsamında, Kanada'dan ithal edilen viski, şarap, bira gibi alkollü içeceklerin yanı sıra Harley-Davidson motosikletleri ve bazı tarım ürünleri de listede yer alıyor.
Uzmanlara göre bu hamle, 2020'de yürürlüğe giren ve Kuzey Amerika'nın ticaret mimarisini yeniden şekillendiren ABD-Meksika-Kanada Anlaşması'nın (USMCA) ruhuna aykırı. Anlaşma, taraflar arasında gümrük tarifelerini büyük ölçüde sıfırlamıştı. Ancak Trump, göreve geldiğinden bu yana anlaşmayı sık sık eleştiriyor ve "Amerika'nın kaybettiği" bir düzen olarak tanımlıyor.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
Kanada Başbakanı Justin Trudeau, Twitter üzerinden yaptığı paylaşımda, "ABD'nin bu agresif adımı, müttefiklik ruhuna zarar veriyor. Kanadalı işçileri ve üreticileri korumak için elimizden geleni yapacağız" dedi. Trudeau, misilleme tarifelerinin kapsamını genişletme sinyali verdi.
Uluslararası ticaret hukuku uzmanları, ABD'nin ithalat yasağının Dünya Ticaret Örgütü (WTO) kurallarına aykırı olabileceğini belirtiyor. Kanada'nın WTO nezdinde şikayette bulunması bekleniyor. Öte yandan, Avrupa Birliği ve Meksika da benzer tarifelerle karşı karşıya olduğundan, küresel ticaret savaşının yayılma riski artıyor.
Piyasalar, haberin ardından dalgalandı. New York borsasında Harley-Davidson hisseleri yüzde 3 değer kaybederken, Kanada'daki içki üreticileri de düşüş yaşadı. Analistler, ticaret savaşının her iki ülke ekonomisine de zarar vereceğini, özellikle sınır eyaletlerindeki işletmelerin olumsuz etkileneceğini öngörüyor.
ABD Ticaret Bakanlığı verilerine göre, 2023'te Kanada'dan ABD'ye yaklaşık 2,5 milyar dolar değerinde alkollü içecek ve 800 milyon dolar değerinde motosiklet ithal edildi. Yeni yasak, bu ticaret hacmini sıfırlayacak.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD ile Kanada arasındaki ticaret savaşı, doğrudan Türkiye'yi hedeflemiyor; ancak küresel ticaret düzenini sarsması bakımından önem taşıyor. Türkiye, ABD ile 100 milyar dolarlık ticaret hedefi doğrultusunda görüşmeler yürütürken, Washington'ın müttefiklerine yönelik tarife silahını kullanması, Ankara için uyarıcı bir sinyal. Ayrıca, Kanada ile Türkiye arasındaki ticaret hacmi sınırlı olsa da, olası bir küresel ticaret savaşı Türkiye'nin ihracat pazarlarını ve jeopolitik dengeleri etkileyebilir. Türkiye, benzer yaptırımlarla karşılaşmamak için diplomatik kanalları açık tutmalı.
