Eski ABD Başkanı Donald Trump, Temsilciler Meclisi Başkanı Mike Johnson'ı Beyaz Saray'a acil bir toplantıya çağırdı. Görüşmenin ana gündem maddesi, Adalet Bakanlığı'nın (DOJ) Kongre'de büyük tepki çeken 1.8 milyar dolarlık fonu. Muhafazakâr kanat ve bazı Cumhuriyetçi senatörlerin 'rant fonu' olarak nitelediği bu bütçe kalemi, federal hükümetin kapatılma riskini de beraberinde getiriyor. Trump'ın son hamlesi, parti içindeki bölünmeyi derinleştirirken, Johnson'ın bu fonu durdurma sözü vermesi bekleniyor.
Gelişmenin arka planı: 'Rant fonu' krizi
Adalet Bakanlığı'na ayrılan 1.8 milyar dolarlık ek fon, özellikle Suudi Arabistan gibi ülkelerden gelen yabancı etkiyi soruşturmak için kullanılmak üzere tahsis edilmişti. Ancak Cumhuriyetçi senatörler, bu fonun hükümetin kapatılmasını önlemek amacıyla geçici bütçe tasarısına eklendiğini belirterek, bunu bir 'slush fund' (rant fonu) olarak nitelendirdi. Eski Senato Çoğunluk Lideri Mitch McConnell da bu görüşe destek vererek, fonun şeffaflıktan yoksun olduğunu ve keyfi kullanıma açık olduğunu savundu. Temsilciler Meclisi'nin bazı üyeleri ise fonun ulusal güvenlik açısından kritik olduğunu, özellikle yabancı devletlerin Amerikan siyasetine müdahalesini engellemek için gerekli olduğunu ifade ediyor. Trump, bu tartışmalara doğrudan müdahil olarak Johnson'ı Beyaz Saray'a çağırdı. Gözlemciler, bu çağrının Johnson üzerinde baskı oluşturma amacı taşıdığını düşünüyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu kriz, ABD'nin federal bütçe sürecinde yaşanan tıkanıklığın bir yansıması olarak uluslararası alanda da yakından izleniyor. 1.8 milyar dolarlık fonun akıbeti, ABD'nin yabancı ülkelerdeki yolsuzluk ve etki ajanlığı soruşturmalarını doğrudan etkileyecek. Özellikle Suudi Arabistan, Çin ve Rusya gibi ülkeleri hedef alan davaların bu fonla yürütüldüğü biliniyor. Fonun durdurulması halinde, bu davaların birçoğu askıya alınabilir veya düşebilir. Ayrıca, Demokratlar ve Beyaz Saray, bu fonun kesilmesinin ülkenin yabancı müdahalelere karşı savunmasız kalmasına yol açacağını savunuyor. Uluslararası basında bu gelişme, ABD'nin iç siyasi kutuplaşmasının dış politikaya yansıması olarak yorumlanıyor. Özellikle Avrupa ve Orta Doğu'daki müttefikler, bu belirsizliğin ABD'nin güvenilirliğini zedeleyebileceğinden endişe ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'yi doğrudan ilgilendirmese de, ABD'nin yabancı etki soruşturmalarında yaşanacak bir zayıflama, Türkiye'yi de etkileyebilir. Özellikle Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ) ve PKK/YPG'nin ABD'deki lobi faaliyetlerine yönelik olası soruşturmalar, bu fon sayesinde yürütülüyordu. Fonun kesilmesi, bu tür soruşturmaların durmasına veya yavaşlamasına neden olabilir. Öte yandan, ABD'deki siyasi kutuplaşma, Türkiye ile ilişkilerde öngörülemezliği artırarak, iki ülke arasındaki diplomatik ve ekonomik dengeleri etkileyebilir. Türkiye, bu nedenle süreci dikkatle takip etmekte ve olası senaryolara hazırlıklı olmaktadır.
