ABD Başkanı Donald Trump, jenerik ilaçlara uygulanması planlanan gümrük vergilerini 2028 yılına erteleyen bir kararnameye imza attı. Bu hamle, Amerikan yönetiminin ilaç üretimini yeniden ABD'ye taşıma hedefinin bir parçası olarak değerlendirilirken, sektör uzmanları mevcut tedarik zincirinin kısa vadede değişmesinin zor olduğu görüşünde. Karar, özellikle Hindistan ve Çin gibi büyük jenerik ilaç üreticilerini yakından ilgilendiriyor.
Gelişmenin arka planı
Trump yönetimi, uzun süredir ABD'nin ilaç ihtiyacının büyük bölümünü karşılayan denizaşırı üretime bağımlılığını azaltmayı hedefliyor. Pandemi döneminde yaşanan tedarik sıkıntıları, bu bağımlılığın risklerini gözler önüne sermişti. Yeni kararnameyle birlikte jenerik ilaçlara getirilmesi planlanan yüzde 25'lik gümrük vergisi, 2028 yılına kadar ertelenmiş oldu. Bu süre zarfında ilaç firmalarının üretim tesislerini ABD'ye taşımaları veya mevcut tesislerini genişletmeleri teşvik edilecek.
Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, "Bu erteleme, Amerikan ilaç endüstrisinin yeniden canlandırılması için kritik bir adımdır. Şirketlere, üretimlerini ABD'ye taşımaları için gerekli zamanı tanıyoruz" ifadelerine yer verildi. Ancak uzmanlar, tedarik zincirlerinin yeniden yapılandırılmasının yıllar alabileceği konusunda uyarıyor. Özellikle Hindistan, dünya jenerik ilaç pazarının yaklaşık yüzde 40'ını elinde bulunduruyor ve ABD'ye yapılan jenerik ilaç ithalatının büyük bölümü bu ülkeden karşılanıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu karar, küresel ilaç ticareti dengelerini etkileme potansiyeli taşıyor. Hindistan, ABD'nin en büyük jenerik ilaç tedarikçisi konumunda. 2023 yılında ABD'ye yapılan jenerik ilaç ithalatının yaklaşık 7 milyar doları Hindistan'dan gerçekleşti. Hindistan hükümeti, ABD'nin bu adımının ticari ilişkileri olumsuz etkileyebileceğini belirterek, iki ülke arasındaki ticaret müzakerelerinde bu konunun gündeme getirileceğini açıkladı.
Çin de jenerik ilaç hammaddeleri üretiminde önemli bir oyuncu. Aktif farmasötik bileşenlerin (API) yüzde 80'inden fazlası Çin'den karşılanıyor. ABD'nin vergi tehdidi, Çinli üreticileri de yakından ilgilendiriyor. Öte yandan Avrupa Birliği, ilaç tedarik güvenliği konusunda benzer adımlar atmayı değerlendiriyor. AB Komisyonu, kritik ilaçların üretiminde stratejik özerkliği artırmaya yönelik bir plan üzerinde çalışıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, jenerik ilaç üretiminde bölgesel bir oyuncu olarak öne çıkıyor. Yerli ilaç sanayii, özellikle jenerik ilaçlarda üretim kapasitesini artırma çabasında. ABD'nin ilaç üretimini yurt içine çekme politikası, küresel tedarik zincirlerinde yeniden yapılanmayı hızlandırabilir. Türkiye, coğrafi konumu ve gelişmiş üretim altyapısı sayesinde bu süreçten fırsat yakalayabilir. Ancak ABD'nin vergi politikaları, Türkiye'nin ihracat pazarlarında rekabet gücünü etkileyebilir. Ayrıca Türkiye'nin API üretimindeki dışa bağımlılığı, bu alanda stratejik yatırımların önemini artırıyor. Türkiye'nin ilaçta dışa bağımlılığı azaltma hedefleri, bu gelişmeler ışığında daha da kritik hale geliyor.
