ABD Başkanı Donald Trump, İsrail'in Lübnan'da sivil yerleşim alanlarına yönelik hava saldırılarını eleştirerek, bireyleri hedef almak için tüm bir mahallenin yok edilmesinin 'gereksiz' olduğunu söyledi. Bu açıklama, Trump'ın İsrail hükümetine nadir görülen doğrudan bir çıkışı olarak kayıtlara geçti. İsrail ordusunun son günlerde Beyrut ve güney Lübnan'da Hizbullah hedeflerine yönelik saldırılarının bir kısmında apartmanlar ve ticari binalar tamamen yıkıldı.
Trump'ın mesajı ve arka planı
ABD Başkanı, Beyaz Saray'da düzenlediği basın toplantısında konuya ilişkin şunları söyledi: 'İsrail'in Lübnan'da yaptıklarını pek beğenmiyorum. Bütün bir bloku bombalamanın, sivil binaları yıkmanın anlamı nedir? Belki de bunu yapmalarına izin verilmemeliydi.' Trump ayrıca savaşın İsrail için bir 'sağlık sorunu' haline geldiğini ima etti. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile son haftalarda görüşmeler yapan Trump, ABD'nin müttefikine tam destek vermeye devam ettiğini ancak sivil kayıpların ve altyapı tahribatının kabul edilemez boyutlara ulaştığını belirtti.
Pentagon ve Dışişleri Bakanlığı yetkilileri, İsrail'in operasyonlarında ABD yapımı silahların kullanımını izlediklerini ve sivil hedeflerin vurulmasına dair endişeleri İsrailli mevkidaşlarına ilettiklerini ifade etti. Ancak şu ana kadar ABD'den somut bir yaptırım veya askeri yardım kesintisi gelmedi.
Bölgesel ve küresel boyut
Lübnan'daki sivil can kaybı geçen hafta 100'ü aşarken, yaralı sayısı 350'nin üzerine çıktı. BM İnsan Hakları Ofisi, sivil bölgelere yapılan saldırıların uluslararası hukuk ihlali olabileceğini belirterek bağımsız soruşturma çağrısı yaptı. Fransa ve Almanya gibi Avrupa ülkeleri de İsrail'e sivilleri koruma çağrısında bulundu. Hizbullah lideri Hasan Nasrallah ise yaptığı açıklamada, İsrail'in saldırılarını 'savaş suçu' olarak nitelendirirken, misilleme yapılacağını duyurdu.
OPEC ve petrol piyasaları, İsrail-Lübnan geriliminin İran ve diğer bölgesel aktörleri içine çekmesi durumunda enerji fiyatlarında ani bir artış yaşanabileceği uyarısında bulundu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İsrail ile Lübnan arasındaki bu gerginlikte, sivil kayıpların artması ve bölgesel istikrarsızlığın yayılmasından endişe duymaktadır. Ankara, daha önce İsrail'e yönelik sert eleştirilerde bulunurken, Trump'ın bu çıkışı Ankara'nın uluslararası kamuoyunda yalnız olmadığını göstermesi açısından önemlidir. Ancak ABD'nin İsrail'e askeri desteği sürdüğü sürece, Türkiye'nin diplomatik girişimlerinin kalıcı sonuç vermesi zor görünüyor. Öte yandan, olası bir geniş çaplı çatışma, Doğu Akdeniz enerji kaynakları ve Suriye'deki güç dengeleri üzerinde Türkiye'yi doğrudan etkileyebilecek sonuçlar doğurabilir.
