ABD Başkanı Donald Trump, 8 Haziran Pazar günü yaptığı açıklamada, İsrail ve İran arasında yaşanan yeni askeri saldırıların, yönetiminin Tahran ile yürüttüğü barış görüşmelerini etkilemeyeceğini belirterek, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun 'kararları vermediğini' söyledi. Trump, New Brunswick, New Jersey'de gazetecilere yaptığı değerlendirmede, 'Onlar ne yaparlarsa yapsınlar, biz kendi yolumuza devam ediyoruz. Netanyahu istediğini yapabilir ama bu anlaşmayı etkilemez,' ifadelerini kullandı. Açıklama, İsrail'in İran'a yönelik son saldırıları ve Tahran'ın misilleme tehditleri sonrasında geldi. Beyaz Saray yetkilileri, Trump'ın önceliğinin İran'la nükleer anlaşma müzakerelerini tamamlamak olduğunu yineledi.
Gelişmenin arka planı
Son haftalarda İsrail ve İran arasında tansiyon yükselmiş, İsrail'in Suriye'deki İran hedeflerine yönelik hava saldırılarına İran destekli gruplar roket atışlarıyla karşılık vermişti. Trump yönetimi ise İran'la doğrudan müzakerelere devam ediyor. Başkan, Netanyahu'nun bu süreci baltalamaya çalıştığı yönündeki sorulara 'O kendi oyununu oynar, ama ben kendi oyunumu oynarım. İran'la anlaşma yapmak istiyorum ve bunu başaracağım,' yanıtını verdi.
Uzmanlar, Trump'ın bu sözlerinin İsrail ve ABD arasında derin bir görüş ayrılığına işaret ettiğini belirtiyor. Netanyahu daha önce İran'la nükleer anlaşmaya karşı çıkmış ve Tahran'ın bölgedeki faaliyetlerine karşı daha sert bir tutum izlenmesini talep etmişti.
Bölgesel boyut
Trump'ın açıklamaları, Körfez ülkeleri ve Avrupa'da endişeyle karşılandı. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, İran'la olası bir savaşın bölgeyi istikrarsızlaştıracağı uyarısında bulunurken, Avrupalı liderler ABD'yi İran'la diyalogdan vazgeçmemeye çağırdı. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, 'Anlaşma masada, herkes bunu korumalı,' dedi.
İran tarafı ise Trump'ın sözlerine temkinli yaklaştı. Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, 'Beyaz Saray'ın sözleriyle eylemleri arasındaki çelişkiyi görüyoruz. İsrail'in saldırıları devam ederken anlaşmadan söz etmek samimiyetsizliktir,' yorumunu yaptı. Bu arada, İsrail Savunma Bakanlığı'nın olası bir İran misillemesine karşı hazırlıklarını sürdürdüğü bildiriliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin doğrudan tarafı olmadığı bir çatışmanın bölgesel yansımalarını gündeme getiriyor. İran ve İsrail arasındaki gerginlik, Türkiye'nin enerji güvenliği ve ticaret yolları açısından kritik olan Irak ve Suriye'de istikrarsızlık riskini artırabilir. Ankara, her iki ülkeyle de dengeli ilişkiler kurmaya çalışırken, olası bir savaşın Türkiye'yi göç, terör ve ekonomik maliyetlerle karşı karşıya bırakabileceği değerlendiriliyor. Trump'ın barış sürecine vurgu yapması, Ankara'nın Tahran'la ticari ve diplomatik bağlarını sürdürme çabaları açısından olumlu bir sinyal olarak görülebilir.
