ABD Başkanı Donald Trump, İran ve Hizbullah arasındaki gerilimin tırmanması üzerine taraflara 'durun' çağrısında bulundu. Trump, Pazar gününe kadar Washington ile Tahran arasında Hürmüz Boğazı'nın yeniden uluslararası ticaret trafiğine açılmasını sağlayacak bir anlaşmanın imzalanmasını beklediğini söyledi. Bu açıklama, bölgede haftalardır süren yüksek tansiyonun ardından geldi. Hürmüz Boğazı, dünya petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği kritik bir su yolu ve son dönemde yaşanan olaylar nedeniyle küresel enerji piyasaları derin bir belirsizlik içine girmişti.
Trump'ın İran stratejisinde yeni hamle
Trump, Beyaz Saray'da gazetecilere yaptığı açıklamada, İran'la yürütülen müzakerelerde önemli ilerleme kaydedildiğini belirtti. 'İranlılarla iyi bir anlaşmaya yakınız. Hürmüz'den geçen gemiler güvende olacak ve petrol akışı normale dönecek. Ancak bunun için tüm tarafların sakin olması gerekiyor,' dedi. ABD lideri, İsrail ve Hizbullah'a yönelik 'durun' çağrısını yinelerken, 'Bu oyunu herkes kaybeder. Kimse kazanmaz. Yeni bir savaş istemiyorum,' ifadelerini kullandı.
Uzmanlara göre Trump'ın bu hamlesi, seçim öncesi ekonomik istikrarı sağlama ve petrol fiyatlarındaki yükselişi durdurma çabası olarak yorumlanabilir. Hürmüz Boğazı'ndaki gerginlik, küresel enerji fiyatlarını son bir yılın en yüksek seviyelerine taşımış, özellikle Avrupa ve Asya ekonomileri üzerinde baskı oluşturmuştu.
Bölgesel dengeler ve tırmanma riski
İsrail ile Hizbullah arasında son haftalarda sınırda artan çatışmalar, tam ölçekli bir savaş endişelerini artırmıştı. Hizbullah'ın İran'ın bölgedeki en önemli müttefiki olması, Trump'ın çağrısını doğrudan Tahran'a yönelik bir mesaj olarak da okunuyor. İran ise Hürmüz Boğazı'nı kontrol edebileceğine dair tehditlerini sürdürüyor. Analistler, Trump'ın 'Pazar gününe kadar' dediği anlaşmanın, İran'ın nükleer programı ve bölgesel etkisini sınırlayan kapsamlı bir anlaşmanın ilk adımı olabileceğine dikkat çekiyor. Washington ve Tahran arasında dolaylı görüşmelerin devam ettiği, ancak bazı çevrelerin anlaşmanın imzalanması konusunda şüpheci olduğu bildiriliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, enerji ihtiyacının büyük bölümünü ithal eden bir ülke olarak Hürmüz Boğazı'nın güvenliğinden doğrudan etkileniyor. Boğazın kapanması veya geçişlerin aksaması, Türkiye'de akaryakıt fiyatlarına ve enflasyona yukarı yönlü baskı yapabilir. Ayrıca, İran ve İsrail arasındaki gerginlik, Türkiye'nin Suriye ve Irak'taki güvenlik çıkarlarını da etkileyebilir. Trump'ın çağrısı, bölgede bir savaşın önlenmesine katkı sağlarsa, Türkiye için istikrar ve ekonomik öngörülebilirlik açısından olumlu sonuçlar doğurabilir. Bununla birlikte, ABD-İran anlaşmasının Türkiye'nin bölgesel rolü ve diplomatik ilişkileri üzerindeki etkileri dikkatle takip edilmelidir.
