ABD Başkanı Donald Trump, İspanya'ya yönelik sert söylemleriyle yeniden gündeme oturdu. Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada İspanya ile tüm ticari ilişkilerin kesilmesi gerektiğini savundu. Ancak uzmanlar, bu talebin hukuki, siyasi ve pratik açıdan neredeyse imkansız olduğunu vurguluyor. ABD ile İspanya arasındaki ticaret hacmi 2019'da 39 milyar doları bulurken, böyle bir adımın AB genelinde bir ticaret savaşına yol açabileceği ve küresel piyasaları istikrarsızlaştırabileceği belirtiliyor.
Arka Plan: Trump'ın İspanya'ya Tepkisi Nereden Geliyor?
Trump'ın öfkesinin odağında, NATO savunma harcamaları ve ticaret dengesizlikleri yer alıyor. Başkan, İspanya'nın NATO bütçesine yeterli katkıyı yapmadığını ve ABD'ye karşı ticaret fazlası verdiğini iddia ediyor. Ancak İspanya, NATO'nun GSYİH'nın %2'si hedefine yaklaşmakta zorlansa da, son yıllarda savunma harcamalarını artırdı. Ticaret cephesinde ise ABD, İspanya'ya özellikle zeytinyağı, şarap ve peynir gibi tarım ürünlerinde gümrük vergileri uygularken, İspanya da ABD'den soya fasulyesi ve enerji ürünleri ithal ediyor.
Hukuki açıdan, ABD Başkanı'nın tek taraflı olarak tüm ticareti durdurma yetkisi bulunmuyor. Kongre'nin onayı gerekiyor ve bu durum, 1974 Ticaret Yasası gibi mevzuatlarla sınırlandırılmış durumda. Ayrıca Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) kuralları, üyeler arasında ayrımcılığı yasaklıyor. Trump'ın önceki dönemde Çin'e uyguladığı gümrük vergileri bile kapsamlı gerekçeler gerektirirken, ticareti tamamen kesmek yasal zeminden yoksun.
Küresel ve Bölgesel Boyut: AB ile Ticaret Savaşı Kapıda
Trump'ın tehdidi yalnızca İspanya'yı değil, tüm AB ülkelerini etkileyebilecek bir domino etkisi yaratma potansiyeli taşıyor. AB, ABD'nin en büyük ticaret ortaklarından biri ve iki taraf arasındaki ticaret hacmi 900 milyar doların üzerinde. İspanya'ya yönelik bir yaptırım, AB'nin ortak ticaret politikası nedeniyle tüm üye ülkeleri kapsayacak şekilde misillemeyi tetikleyebilir. AB Komisyonu daha önce Trump'ın çelik ve alüminyum vergilerine karşılık vermiş, Harley-Davidson ve viski gibi ürünlere ek gümrük vergileri getirmişti.
Piyasalar da bu belirsizliğe tepki göstermeye başladı. İspanya'nın 10 yıllık tahvil faizleri hafif yükselirken, euro/dolar paritesi dalgalandı. Ekonomistler, ticaret savaşının enflasyonu artırabileceği ve küresel büyümeyi yavaşlatabileceği konusunda uyarıyor. Özellikle İspanya, turizm ve ihracata bağımlı ekonomisiyle kırılgan konumda; ancak ABD pazarının büyüklüğü ve çeşitliliği nedeniyle tam bir ticaret kesintisinin ABD şirketlerine de zarar vereceği açık.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Trump'ın İspanya'ya yönelik ticaret tehdidi, Türkiye için dolaylı ama önemli sinyaller taşıyor. ABD ile AB arasında olası bir ticaret savaşı, Türkiye'nin de içinde olduğu Gümrük Birliği ilişkilerini etkileyebilir. Türkiye, AB ile Gümrük Birliği anlaşması kapsamında AB'nin ticaret politikalarına uyum sağlıyor; bu nedenle AB-ABD gerilimi, Türk ihracatçıları için ek maliyetler doğurabilir. Ayrıca, ticaret savaşları küresel talebi düşürürse, Türkiye'nin başta otomotiv ve tekstil olmak üzere ihracatı olumsuz etkilenebilir. Bu gelişme, Türkiye'nin ticaret ortaklarını çeşitlendirme ve ABD ile AB arasında dengeli bir pozisyon alma stratejisini daha da önemli hale getiriyor.
