ABD Başkanı Donald Trump, İran'a yönelik söylemini daha da sertleştirerek Tahran yönetimini 'tamamen yenilmiş' olarak nitelendirdi ve askeri operasyonların sivil altyapıyı da hedef alacak şekilde genişletilebileceği uyarısında bulundu. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, Trump'ın 'vurmaya devam edebileceklerini' söylediği belirtilirken, bu tehditlerin özellikle İran'ın enerji tesisleri, ulaşım ağları ve iletişim merkezlerini kapsayabileceği ifade ediliyor. ABD'nin bölgedeki müttefikleri ise bu açıklamaları endişeyle karşılarken, gerilimin daha da tırmanmasından kaygı duyduklarını dile getiriyor.
Gelişmenin arka planı
Trump'ın bu son tehditleri, İran'ın Yemen'deki Husilere askeri destek sağladığı iddiasına ve nükleer programına ilişkin artan baskıların bir parçası olarak geliyor. Geçtiğimiz hafta ABD, İran destekli milislerin Kızıldeniz'deki ticari gemilere yönelik saldırılarına misilleme olarak İran'ın doğusundaki bazı hedefleri vurmuştu. Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, 'İran tamamen mahvoldu. Eğer durmazlarsa, şimdiye kadar gördükleriniz hiçbir şey' ifadelerini kullandı. Pentagon kaynakları, sivil altyapının bombalanması seçeneğinin masada olduğunu ancak henüz nihai bir karar alınmadığını bildiriyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu açıklamalar, Orta Doğu'da zaten kırılgan olan dengeyi daha da sarsma potansiyeli taşıyor. İran, ABD'nin bu tehditlerine karşılık olarak Körfez ülkelerindeki Amerikan üslerine yönelik misilleme yapabileceği sinyali verirken, bölgesel güçler Suudi Arabistan ve BAE de tansiyonun düşürülmesi çağrısında bulunuyor. Uzmanlar, ABD'nin sivil altyapıyı hedef almasının uluslararası hukuk açısından tartışmalı olduğu kadar, İran'ın nükleer anlaşma müzakerelerinden çekilmesini hızlandırabileceği uyarısında bulunuyor. Öte yandan Rusya ve Çin, ABD'yi itidale davet ederek bölgesel istikrarın korunması gerektiğini vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, ABD-İran geriliminin doğrudan taraflarından biri olmasa da bölgesel istikrarsızlıktan en çok etkilenecek ülkeler arasında yer alıyor. Olası bir ABD-İran çatışması, Türkiye'nin güney sınırında yeni bir güvenlik krizi yaratabilir ve Suriye ile Irak'taki dengeleri altüst edebilir. Ayrıca, İran ile olan enerji ticareti ve ekonomik ilişkiler olumsuz etkilenirken, mülteci akını riski de artıyor. Ankara, hem Washington hem de Tahran'la diyaloğu sürdürerek çatışmayı önlemeye çalışsa da, Trump'ın bu tehditkar söylemi Türkiye'yi zorlu bir diplomatik denge oyununa itiyor.
