ABD Başkanı Donald Trump, Senato'da kabul edilen ve İran'a yönelik askeri müdahale yetkisini sınırlayan karar tasarısına destek veren Cumhuriyetçi senatörlere sert tepki gösterdi. Trump, söz konusu senatörlerin kendi işini daha da zorlaştırdığını savundu. Tasarı, Salı günü yapılan oylamada çoğunluğun desteğini alırken, Bill Cassidy (Louisiana), Lisa Murkowski (Alaska), Susan Collins (Maine) ve Rand Paul (Kentaki) gibi isimlerin de aralarında bulunduğu birkaç Cumhuriyetçi senatör, neredeyse tüm Demokratlarla birlikte lehte oy kullandı. Trump, bu tutumu 'parti içi ihanet' olarak nitelendirdi.
Gelişmenin Arka Planı
Söz konusu karar tasarısı, ABD Kongresi'nin savaş yetkilerini düzenleyen 1973 tarihli Savaş Yetkileri Yasası çerçevesinde hazırlandı. Tasarı, ABD Başkanı'nın İran'a yönelik herhangi bir askeri müdahale başlatmadan önce Kongre'den onay almasını zorunlu kılıyor. Bu girişim, özellikle Ocak 2020'de ABD'nin İranlı General Kasım Süleymani'yi hedef alan suikastının ardından ivme kazandı. O dönemde Trump yönetimi, saldırının önceden Kongre'ye bildirilmediği gerekçesiyle eleştirilmişti. Son aylarda İran'ın nükleer programındaki ilerlemeler ve bölgedeki vekil güçler aracılığıyla artan gerilim, Kongre'deki endişeleri yeniden alevlendirdi.
Cumhuriyetçi Parti içindeki bu ayrışma, Trump'ın partisi üzerindeki etkisinin sorgulanmasına neden oldu. Özellikle Senato'da 50-50 dağılımının olduğu bir ortamda, Başkan Yardımcısı Kamala Harris'in belirleyici oyuna ihtiyaç duyulması, Cumhuriyetçi senatörlerin bağımsız hareket etme kapasitesini artırdı. Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamalarda bu senatörleri 'zayıf' ve 'küstah' olarak nitelendirirken, kendisine sadık kalan Cumhuriyetçileri övdü.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu karar, ABD-İran ilişkilerinde yeni bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Tasarı, Trump'ın İran'a yönelik 'maksimum baskı' politikasının askeri boyutunu sınırlandırmayı amaçlıyor. İran yönetimi ise bu gelişmeyi kendi lehine bir propaganda malzemesi olarak kullanabilir. Öte yandan, Suudi Arabistan ve İsrail gibi ABD müttefikleri, Washington'un İran karşısındaki caydırıcılığının zayıflamasından endişe duyuyor. Tasarının kabul edilmesi, aynı zamanda ABD Kongresi'nin savaş yetkilerini yeniden tanımlama çabalarının bir parçası olarak tarihi bir adım olabilir. Benzer girişimler, 2018'de Yemen'deki Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyona destekle ilgili olarak da gündeme gelmişti.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran'la uzun bir kara sınırını paylaşan ve bölgesel istikrara duyarlı bir ülke olarak bu gelişmeyi yakından izlemektedir. ABD'nin İran'a yönelik askeri müdahale yetkisinin kısıtlanması, Türkiye'nin güvenlik kaygılarını bir nebze azaltabilir, çünkü olası bir ABD-İran çatışması, PKK/YPG gibi terör örgütlerinin fırsatçılık yapacağı bir ortam yaratabilir. Ekonomik açıdan ise Trump'ın maksimum baskı politikasının devamı, İran'la ticaret yapan Türk şirketleri için risk oluşturmaya devam ediyor. Bu karar, Türkiye'nin bölgede denge politikası izleme çabalarına bir pencere açabilir, ancak ABD'deki siyasi belirsizlikler Ankara'nın stratejik hesaplarını zorlaştırabilir.
