ABD Başkanı Donald Trump, İtalyan La7 kanalına verdiği telefon röportajında, G7 ülkelerinin olası desteğini ‘anlamsız’ olarak değerlendirirken, İran’daki savaşta zafer kazandıklarını ileri sürdü. Trump, Washington muhabirine yaptığı açıklamada, “G7’nin bu konuda söyleyecek bir şeyi varsa, onlar kendi işlerine baksın. Biz İran’da savaşı kazandık ve bu artık geride kaldı” ifadelerini kullandı. Başkanın bu sözleri, İran ile ABD arasında son aylarda artan gerginliğin ardından geldi. Trump, İran’ın nükleer programı ve bölgesel faaliyetleri nedeniyle uygulanan yaptırımların etkili olduğunu savunarak, “Onlar diz çöktürüldü. Artık bizimle başa çıkamazlar” dedi.
Trump’ın İran politikası ve G7 ile gerilim
Trump yönetimi, 2018’de nükleer anlaşmadan çekildikten sonra İran’a karşı ‘maksimum baskı’ politikası izliyor. Son olarak İran’ın Yemen’deki Husilere destek ve İsrail’e yönelik saldırıları nedeniyle yeni yaptırımlar devreye alınmıştı. Ancak bu hafta Almanya’nın ev sahipliğinde yapılan G7 zirvesinde Avrupalı liderler, Trump’ın İran’a yönelik sert tutumuna mesafeli durarak, diplomatik çözüm çağrısında bulunmuştu. Trump, bu çağrıları ‘işe yaramaz’ olarak niteleyerek, “Avrupa bizi engellemeye çalışıyor, ama biz kendi yolumuza gidiyoruz. G7’nin bu konudaki fikirleri benim için tamamen anlamsız” dedi. Beyaz Saray’dan yapılan yazılı açıklamada da Trump’ın İran konusunda G7’den herhangi bir yardım beklemediği ve ‘Amerikan çıkarlarının tek belirleyicisi olduğu’ vurgulandı.
İran’da istikrar ve bölgesel yansımalar
Trump’ın ‘savaşın kazanıldığı’ iddiası, ABD’nin İran’a yönelik askeri operasyonlarının sona erdiği anlamına gelmiyor. Pentagon yetkilileri, Basra Körfezi’ndeki deniz varlığının sürdüğünü ve İran’ın füze programına yönelik istihbarat toplama faaliyetlerinin devam ettiğini belirtiyor. Uzmanlar, Trump’ın bu açıklamalarının daha çok iç politikaya yönelik olduğunu, 2024 seçimleri öncesinde ‘güçlü lider’ imajı çizmek istediğini ifade ediyor. Bölge ülkeleri ise Trump’ın sözlerine temkinli yaklaşıyor. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, İran’ın hâlâ bölgesel tehdit oluşturduğunu savunurken, Irak ve Katar gibi ülkeler diyaloğun devamından yana. Öte yandan İran Dışişleri Bakanlığı, Trump’ın zafer iddiasını ‘gerçeklikten kopuk’ bularak, ABD’nin baskılarına rağmen İran’ın bağımsızlığını koruduğunu ve nükleer faaliyetlerini sürdürdüğünü açıkladı. İran devlet medyası da Trump’ın sözlerini ‘seçim propagandası’ olarak nitelendirdi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran ile 500 kilometrelik kara sınırına sahip olması nedeniyle bu gelişmelerden doğrudan etkileniyor. Trump’ın ‘savaşı kazandık’ açıklaması, Ankara’da İran’da istikrarsızlık endişesi yaratıyor. Çünkü ABD’nin askeri varlığını azaltması halinde İran’da rejim içi çatışmaların artması ve mülteci akınına yol açmasından endişe ediliyor. Ayrıca Türkiye, İran ile ekonomik ilişkilerini (doğalgaz alımı ve ticaret) sürdürmek isterken, ABD yaptırımları nedeniyle ikilemde kalıyor. Ankara’nın G7’nin diplomatik çözüm çağrılarına yakın durduğu, ancak Trump yönetimiyle de ilişkileri germek istemediği biliniyor. Bu nedenle Türkiye, hem ABD hem İran ile dengeli bir politika izlemeye devam edecektir.
