ABD Senatosu, Başkan Donald Trump'ın İran'a karşı askeri güç kullanma yetkisini sınırlayan kararı 50-48 oyla kabul etti. Oylamada sekiz Cumhuriyetçi senatör, parti çizgisinin dışına çıkarak Demokratlarla birlikte oy kullandı ve bu karar, Kongre'nin savaş yetkisi konusunda artan iki partili endişeyi ortaya koydu. Kabul edilen İran Savaş Yetkileri Kararı, Trump yönetimini İran'a karşı askeri harekât başlatmadan önce Kongre'nin onayını almaya zorluyor. Kararın yasalaşması için Temsilciler Meclisi'nden de geçmesi gerekiyor ve Trump'ın vetosuyla karşılaşması bekleniyor.
Kararın Arka Planı ve Oy Dağılımı
Ocak 2020'de ABD'nin İranlı general Kasım Süleymani'yi öldürmesinin ardından tırmanan gerilim, Kongre'de savaş yetkileri konusunda uzun süredir devam eden tartışmaları yeniden alevlendirdi. Karar, Senato'da 50-48 oyla kabul edilirken, sekiz Cumhuriyetçi senatörün Demokratlarla birlikte oy kullanması dikkat çekti. Bu senatörler şunlar: Lamar Alexander (Tennessee), John Boozman (Arkansas), Susan Collins (Maine), Mike Lee (Utah), Jerry Moran (Kansas), Lisa Murkowski (Alaska), Rand Paul (Kentucky) ve Todd Young (Indiana). Oylamada iki senatör ise oy kullanmadı: Cumhuriyetçi Tim Scott (Güney Karolina) ve Demokrat Kamala Harris (Kaliforniya). Karar, savaş yetkisinin Kongre'de olduğu ilkesini vurguluyor ve Trump yönetiminin İran'a yönelik askeri eylemlerini sınırlamayı amaçlıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Senato'nun bu kararı, ABD-İran ilişkilerinde kritik bir dönemeçte geliyor. Trump yönetimi, Süleymani suikastından sonra İran'a karşı maksimum baskı politikasını sürdürürken, Kongre'nin savaş yetkisini sınırlama girişimi, Beyaz Saray'ın dış politika kararlarına karşı yasama organının artan muhalefetini gösteriyor. Karar, özellikle Orta Doğu'da istikrarı tehdit eden bir çatışmanın önlenmesi açısından sembolik bir öneme sahip. Ancak kararın yasalaşması zor görünüyor: Temsilciler Meclisi'nde benzer bir karar geçse bile, Trump'ın vetosunu aşmak için üçte iki çoğunluk gerekiyor ve Cumhuriyetçi senatörlerin çoğu karara karşı oy kullandı. Yine de bu oylama, Kongre'nin savaş yetkisi konusundaki duruşunu netleştirmesi ve kamuoyuna mesaj vermesi açısından önem taşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-İran geriliminin tırmanması, Türkiye'nin güvenliği ve bölgesel istikrarı açısından ciddi riskler barındırıyor. Türkiye, İran ile sınır komşusu olmasa da, Irak ve Suriye'deki İran destekli güçlerle doğrudan temas halinde. Olası bir ABD-İran çatışması, Türkiye'nin sınır ötesi operasyonlarını ve enerji güvenliğini tehdit edebilir. Senato'nun savaş yetkisini sınırlama kararı, Türkiye'nin itidalli bir yaklaşımı teşvik etmesi açısından olumlu; ancak kararın yasalaşmaması halinde Ankara, ABD'nin olası askeri müdahalesine karşı diplomatik ve askeri hazırlıklarını sürdürmek zorunda kalacak. Bu nedenle Türkiye’nin, hem Washington hem de Tahran ile dengeli bir ilişki yürütmesi hayati önem taşıyor.
