ABD Başkanı Donald Trump, İran'la son günlerde artan askeri gerilimin ardından yaptığı açıklamada, 'Bugün İran'la savaşı bitirdik' ifadelerini kullandı. Beyaz Saray'da gazetecilere konuşan Trump, İran'ın misilleme saldırılarının ardından iki ülke arasındaki krizin sona erdiğini belirtti. ABD'nin İran'a yönelik yeni bir askeri harekat planlamadığını vurgulayan Trump, bununla birlikte İran'a yönelik ekonomik yaptırımların devam edeceğini söyledi.
Gelişmenin arka planı
Trump'ın bu açıklaması, İran'ın ABD'nin Irak'taki askeri üslerine düzenlediği füze saldırıları sonrasında geldi. İran, ABD'nin Kudüs Gücü komutanı Kasım Süleymani'yi öldürmesine misilleme olarak 8 Ocak'ta Irak'taki iki ABD üssüne balistik füzelerle saldırmıştı. Saldırılarda herhangi bir ABD askerinin hayatını kaybetmediği açıklanırken, Trump yönetimi ilk etapta sert bir askeri yanıt vermekten kaçınmıştı. Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada 'Her şey yolunda' mesajı vermişti.
İran'ın saldırısı, Tahran'daki rejim içinde de farklı yorumlara neden olmuştu. Bazı İranlı yetkililer saldırıyı 'büyük bir zafer' olarak nitelerken, uzmanlar İran'ın daha büyük bir savaştan kaçınmak için saldırıyı sınırlı tuttuğunu belirtiyor. ABD'nin Irak'taki üslerine yönelik saldırıda herhangi bir can kaybı olmaması, iki tarafın da askeri tırmanıştan kaçındığının bir işareti olarak yorumlanıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Trump'ın 'savaşı bitirdik' açıklaması, Ortadoğu'da büyük bir savaş endişesini geçici olarak dindirmiş olsa da, bölgedeki gerginliklerin tamamen sona erdiği anlamına gelmiyor. ABD'nin İran'a yönelik 'azami baskı' politikası devam ederken, İran da nükleer anlaşmadaki taahhütlerini askıya aldığını duyurmuştu. İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif, saldırı sonrası yaptığı açıklamada 'Savaş istemiyoruz ama savunma hakkımızı kullanırız' dedi.
Diğer yandan, Irak hükümeti iki ülke arasındaki gerilimin kendi topraklarında yaşanmasından rahatsız. Irak Meclisi, yabancı askerlerin ülkeden çıkarılmasını öngören bir karar almıştı. Ancak bu kararın uygulanması konusunda ABD ile Irak arasında görüşmeler sürüyor. Trump, ABD askerlerinin Irak'tan çekilmesi halinde Bağdat'a yaptırım uygulayabileceklerini ima etmişti.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, ABD-İran geriliminin başından beri iki ülkeyi sükunete çağıran bir politika izliyordu. Trump'ın savaşın bittiğini açıklaması, Türkiye için bir rahatlama olarak değerlendirilebilir. Zira olası bir ABD-İran savaşı, Türkiye'nin güney sınırında yeni bir kriz yaratabilir, enerji fiyatlarını yükseltebilir ve bölgesel dengeleri altüst edebilirdi. Türkiye ayrıca İran'la enerji ticareti ve sınır güvenliği konularında işbirliği yapıyor; savaş bu ilişkileri de olumsuz etkileyebilirdi. Bununla birlikte, ABD'nin İran'a yönelik yaptırımlarının devam etmesi, Türkiye'nin bu yaptırımlara uyum sağlama baskısını sürdürecektir. Ankara, hem ABD hem de İran'la dengeli bir diplomasi yürütmeye devam edecek gibi görünüyor.
