ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yürüttüğü askeri gerilimin artık sona erdiğini iddia etse de, hem Amerikan kamuoyu hem de Kongre üyeleri bu anlatıya ikna olmuş değil. Trump yönetimi, İran'a yönelik azami baskı politikasını sürdürürken, savaşın bittiği yönündeki açıklamaları çelişkili bulunuyor. Cumhuriyetçi Parti içinde dahi artan bir huzursuzluk var; bazı senatörler, Başkan'ın savaş yetkisini aştığını ve Kongre'nin onayı olmadan askeri harekât başlatamayacağını savunuyor. Özellikle Ocak 2020'de General Kasım Süleymani'nin öldürülmesiyle tırmanan kriz, Trump'ın 'savaş bitti' söylemiyle tezat oluşturuyor. İran, misilleme olarak ABD üslerine füze saldırıları düzenlemiş, ardından Ukrayna yolcu uçağının düşürülmesi gibi trajik olaylar yaşanmıştı. Şimdi ise Trump, diplomatik çözüm arayışında olduğunu belirtiyor ancak uygulamadaki baskı politikaları devam ediyor.
Kongre'de Artan Muhalefet
Trump'ın İran stratejisi, kendi partisi içinde bile sorgulanıyor. Cumhuriyetçi Senatör Mike Lee, İran konulu brifingin 'kendisini rahatsız ettiğini' ifade ederek, savaş yetkisinin yalnızca Kongre'ye ait olduğunu vurguladı. Benzer şekilde, Senatör Rand Paul, yönetimin savaş retoriğini eleştirdi. Demokratlar ise daha sert bir tutumla, Trump'ı İran ile savaş kışkırtmakla suçluyor. House Speaker Nancy Pelosi, Başkan'ın askeri eylemlerinin anayasal sınırları ihlal ettiğini savunuyor. Kamuoyu yoklamaları da Amerikan halkının büyük çoğunluğunun İran ile yeni bir savaşa sıcak bakmadığını gösteriyor. Pew Araştırma Merkezi'nin anketine göre, Amerikalıların yüzde 60'ından fazlası İran ile askeri çatışmanın önlenmesini istiyor. Bu durum, Trump'ın 'savaş bitti' açıklamalarının kamuoyu nezdinde karşılık bulmadığını ortaya koyuyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İran ile ABD arasındaki gerginlik, yalnızca iki ülkeyi değil, tüm Ortadoğu'yu etkiliyor. Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri gibi ABD müttefikleri, olası bir çatışmanın bölgesel istikrarı bozacağından endişeli. Irak, hem ABD hem de İran'ın nüfuz mücadelesine sahne olurken, Yemen'deki iç savaş da vekalet savaşına dönüşmüş durumda. Avrupa Birliği ve özellikle Almanya ile Fransa, Trump'ın İran nükleer anlaşmasından çekilmesini eleştiriyor ve diplomatik çözüm çağrısı yapıyor. Küresel enerji piyasaları da gerginlikten etkileniyor; petrol fiyatları dalgalanırken, Hürmüz Boğazı'nın güvenliği tüm dünya için kritik. Trump'ın savaşın bittiğini söylemesi, bu karmaşık tabloyu yansıtmıyor; aksine, İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini hızlandırması ve ABD'nin yaptırımları sıkılaştırması, çatışma riskinin sürdüğünü gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-İran gerginliği, Türkiye'yi doğrudan etkileyen bir gelişmedir. Türkiye, İran ile sınır komşusu olmasının yanı sıra, enerji ihtiyacının önemli bir kısmını İran'dan karşılamaktadır. Olası bir askeri çatışma, Türkiye'nin güney sınırında güvenlik riski oluşturabilir ve enerji arzını kesintiye uğratabilir. Ayrıca, ABD'nin İran'a yönelik yaptırımları, Türkiye'nin İran ile ticaretini olumsuz etkilemektedir. Türkiye, hem ABD ile müttefiklik ilişkisini sürdürmek hem de İran ile komşuluk bağlarını korumak arasında hassas bir denge politikası izlemektedir. Bu nedenle, Trump'ın savaş anlatısı Türkiye için kritik öneme sahiptir; bölgede istikrarın korunması, Türkiye'nin öncelikli hedefidir.
