Eski ABD Başkanı Donald Trump'ın, İran ile artan gerilim ve askeri çatışma riskinin sürdüğü bir dönemde, Beyaz Saray'ın bahçesini süslemek için 'iyi akçaağaç ağaçları' alma yeteneğiyle övündüğü iddia ediliyor. Yeni bir kitapta yer alan iddialara göre Trump, üst düzey gazetecilerle Oval Ofis'te yaptığı bir toplantı sırasında, İran konusunu neredeyse tamamen görmezden gelerek, ağaç satın alma konusundaki 'müzakere becerilerini' sergilemişti.
Beyaz Saray bahçesi ve İran savaşı arasında seçim
Kitap, Trump'ın 3 Ocak 2020'de İranlı general Kasım Süleymani'ye yönelik suikast emrini vermesinin ardından yaşanan kriz haftalarına ışık tutuyor. Suikast sonrası İran'ın misilleme tehditleri ve bölgesel gerginlik tırmanırken, Trump'ın önceliğinin Beyaz Saray arazisindeki peyzaj çalışmaları olduğu öne sürülüyor. Kitapta, Trump'ın gazetecilere 'Harika anlaşmalar yaparım. Size bir örnek vereyim, bu akçaağaç ağaçlarını ne kadar ucuza aldığımı duymalısınız' dediği aktarılıyor.
Toplantıya katılan kaynaklara dayandırılan iddialar, Trump'ın İran'ın olası bir askeri yanıtına yönelik endişeleri dile getiren gazetecilere, 'Endişelenmeyin, ben her şeyi hallederim. Ama önce size ağaçlardan bahsedeyim' yanıtını verdiğini belirtiyor. Bu durum, dönemin ulusal güvenlik danışmanı Robert O'Brien ve diğer üst düzey yetkililerin de toplantıda hazır bulunduğu bir ortamda yaşandı.
Oval Ofis'te geçen kriz yönetimi
Kitap, Trump'ın başkanlık döneminde sık sık gündeme gelen 'dikkat dağınıklığı' ve 'öncelik belirleme sorunlarına' yeni bir örnek olarak değerlendiriliyor. Özellikle dış politika krizlerinde, Trump'ın görsel ve sembolik detaylara takılıp kaldığı, stratejik derinlikten yoksun olduğu eleştirileri daha önce de yapılmıştı. Kitap, bu eğilimin İran gibi hayati bir meselede de kendini gösterdiğini iddia ediyor.
Süleymani suikastı, ABD-İran ilişkilerinde benzeri görülmemiş bir krize yol açmış, İran'ın ABD üslerine yönelik balistik füze saldırıları ve Ukrayna Havayolları uçağının düşürülmesiyle sonuçlanmıştı. Bu gelişmeler yaşanırken Trump'ın Beyaz Saray bahçesindeki ağaçlarla ilgilenmesi, kriz yönetimi becerilerine dair ciddi soru işaretleri oluşturuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu haber, doğrudan Türkiye'yi ilgilendirmese de dolaylı etkileri açısından önem taşıyor. Süleymani suikastı sonrası İran'ın doğrudan bir savaşa girmemesi, bölgesel dengelerin hassas bir şekilde yönetildiğini göstermişti. Ancak ABD Başkanı'nın bu denli kritik bir dönemde kriz yönetiminden ziyade kişisel ilgi alanlarına yönelmesi, müttefikler için endişe verici bir tablo çiziyor. Türkiye, İran ve ABD arasında denge politikası izlerken, Washington'un öngörülemez ve dikkatsiz bir yönetim anlayışı, Ankara'nın güvenlik hesaplarını da etkileyebilecek potansiyele sahip. Bu nedenle haber, ABD'nin dış politika karar alma mekanizmalarının güvenilirliği açısından değerlendirilmelidir.
