ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın nükleer silah geliştirmesini engellemenin, Amerikalıların yaşadığı ekonomik zorluklardan daha önemli olduğunu belirtti. Trump, Salı günü Beyaz Saray'da gazetecilere yaptığı açıklamada, İran'la yürütülen müzakerelerde önceliğinin Tahran'ın nükleer silah elde etmesini önlemek olduğunu vurguladı. Bir muhabirin "Amerikalıların yaşadığı ekonomik acı ne kadar dikkate alınıyor?" sorusuna Trump, "Bu benim kararlarımı etkilemiyor. Öncelik İran'ın nükleer silah edinmemesi. Ekonomi ikinci planda" yanıtını verdi. Trump yönetimi, İran'la nükleer anlaşma müzakerelerini sonuçlandırmak için yoğun çaba harcarken, uzmanlar ekonomik yaptırımların sürdürülmesinin ABD iç piyasasında enflasyon ve tedarik zinciri sorunlarına yol açtığını belirtiyor. Ancak Trump, ulusal güvenliğin her şeyin üzerinde olduğunu savunuyor.
Müzakerelerin arka planı
Trump yönetimi, İran'ın nükleer programını kısıtlamak için yeni bir anlaşma arayışında. 2015'te imzalanan ve 2018'de Trump'ın tek taraflı olarak çekildiği Kapsamlı Ortak Eylem Planı'nın (KOEP) ardından İran, uranyum zenginleştirme faaliyetlerini hızlandırmıştı. Trump, daha sıkı şartlar içeren yeni bir anlaşma istiyor. Ancak İran, ABD'nin önceki anlaşmaya geri dönmesini şart koşuyor. Görüşmelerde somut ilerleme kaydedilemezken, Trump'ın açıklamaları müzakerelerdeki pürüzlere işaret ediyor. Uzmanlar, Trump'ın ekonomik maliyetleri göz ardı etmesinin, özellikle seçim öncesi dönemde siyasi risk taşıdığını vurguluyor.
Bölgesel ve küresel boyut
İran'ın nükleer silah kapasitesine ulaşması, Ortadoğu'da stratejik dengeleri kökünden değiştirebilir. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi bölge ülkeleri, İran'ın nükleer programını yakından izliyor. ABD'nin İran'a yönelik yaptırımları, küresel petrol piyasalarında dalgalanmalara neden oluyor. Trump'ın ekonomik acıyı ikinci plana atması, ABD'nin müttefikleri arasında da endişe yaratıyor. Avrupa Birliği, diplomatik çözümden yana olduğunu yinelerken, Rusya ve Çin ise İran'la ilişkilerini sürdürüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran'la 535 km'lik sınırı paylaşıyor ve nükleer bir İran, Ankara'nın güvenlik hesaplamalarını doğrudan etkiler. Türkiye, nükleer silahsızlanma ve diplomatik çözümden yana bir tutum sergiliyor. Trump'ın müzakerelerdeki katı tutumu, bölgede gerilimi artırabilir ve Türkiye'yi göç, enerji güvenliği ve ticaret gibi alanlarda olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, ABD'nin ekonomik yaptırımları Türkiye-İran ticaretini de sınırlıyor. Ankara, bu süreçte dengeli bir politika izlemeye çalışsa da, olası bir kriz Türkiye'yi zor durumda bırakabilir.
