ABD Başkanı Donald Trump, İran ile varılan ateşkesin artık geçerli olmadığını açıklayarak Tahran yönetimine yeni askeri saldırılar düzenleyecekleri tehdidinde bulundu. Trump'ın bu açıklaması, iki ülke arasında son günlerde yaşanan karşılıklı saldırıların ardından geldi. ABD'nin hava saldırılarına misilleme olarak İran'ın fırlattığı balistik füzeler, Hürmüz Boğazı'nda yeniden gemi trafiğinin durmasına yol açtı. Petrol fiyatları bu gelişmeyle birlikte yüzde 8'in üzerinde yükseldi. Uzmanlar, tansiyonun daha da yükselebileceği uyarısında bulunuyor.
Karşılıklı Saldırılar ve Hürmüz Boğazı'nda Kriz
ABD, geçtiğimiz hafta İran'ın askeri tesislerine yönelik geniş çaplı bir hava harekatı düzenlemişti. Pentagon kaynakları, operasyonun İran'ın balistik füze programını hedef aldığını belirtti. Saldırılarda 12'den fazla İran askeri personelinin hayatını kaybettiği, çok sayıda füze rampasının imha edildiği bildirildi. İran Devrim Muhafızları ise hemen misilleme yapacaklarını duyurdu. Nitekim kısa süre sonra İran, Basra Körfezi'ndeki ABD savaş gemilerine ve Suudi Arabistan'daki hava üslerine yönelik füze saldırıları başlattı. Saldırılar sonucu Hürmüz Boğazı'ndan geçen bir ABD bandıralı tanker hafif hasar alırken, bölgedeki deniz ticareti tamamen durduruldu. Suudi Arabistan, BAE ve Katar, boğazın kendileri için hayati önem taşıdığını vurgulayarak uluslararası topluma müdahale çağrısı yaptı.
Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada 'İran ile ateşkes bitti' ifadesini kullandı ve 'Yeni ve çok güçlü saldırılar geliyor' dedi. Beyaz Saray'dan yapılan yazılı açıklamada ise İran'ın saldırıları 'provokasyon' olarak nitelendirildi ve 'Amerikan halkına ve müttefiklerimize yönelik her türlü tehdide karşı koyma hakkımızı saklı tutuyoruz' denildi.
Petrol Piyasaları ve Küresel Etkiler
Hürmüz Boğazı'nın yeniden kapanması, petrol piyasalarında paniğe yol açtı. Brent petrolün varil fiyatı 84 dolara kadar yükseldi. Analistler, boğazın uzun süreli kapalı kalması halinde fiyatların 100 doların üzerini görebileceğini belirtiyor. Hürmüz Boğazı, dünya petrol arzının yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği stratejik bir su yolu. Kriz, başta Çin, Hindistan ve Japonya olmak üzere Asya ekonomilerini doğrudan etkiliyor. ABD ise kendi enerji üretimini artırmış olsa da küresel petrol fiyatlarındaki yükselişten olumsuz etkileniyor. ABD Enerji Bakanlığı, stratejik petrol rezervlerini kullanmayı değerlendirdiklerini açıkladı. Uzmanlar, krizin bir taraftan da yenilenebilir enerji yatırımlarını hızlandırabileceği yorumunu yapıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, enerji ihtiyacının büyük bir kısmını ithalat yoluyla karşılıyor ve petrolün yaklaşık yüzde 30'unu Irak ve İran üzerinden temin ediyor. Hürmüz Boğazı'nın kapanması doğrudan Türkiye'yi etkilemese de küresel petrol fiyatlarındaki artış, Türkiye'nin enerji faturasını yükseltecek ve cari açığı olumsuz etkileyecektir. Ayrıca, Körfez ülkeleriyle olan ticaret hacmi ve bu ülkelerden gelen turist sayısı da krizden zarar görebilir. Ankara, hem Tahran hem de Washington'la diyaloğunu koruyarak arabulucu rolü üstlenmeye çalışabilir. Ancak bölgedeki bu yeni gerginlik, Türkiye'nin enerji arz güvenliği için bir uyarı niteliği taşıyor.
