ABD Başkanı Donald Trump, İran'a yönelik tehditlerini daha da artırarak, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada Allah'ı anarak Tahran rejimini "yok etmekle" tehdit etti. Trump'ın bu çıkışı, İranlı yetkililerin ABD başkanına suikast düzenlemeyi planladığı yönündeki istihbarat raporlarının ardından geldi. Beyaz Saray'dan yapılan resmi açıklamada, "Başkan Trump, Amerika'nın düşmanlarına karşı en sert tedbirleri almaya kararlıdır" denildi.
Gelişmenin arka planı
Trump, Perşembe günü Twitter hesabından yaptığı paylaşımda, "Allah'ın adıyla, İran'ı tamamen yok edeceğiz. Eğer bir suikast girişiminde bulunurlarsa, tarihte eşi benzeri görülmemiş bir cevap alacaklar" ifadelerini kullandı. Bu tehdit, Amerikan istihbaratının İran'ın Trump'ı hedef alan bir suikast planını ortaya çıkarmasının hemen ardından geldi. İran Dışişleri Bakanlığı ise suikast iddialarını "asılsız ve provokatif" olarak nitelendirirken, Trump'ın tehditlerine sert bir dille cevap verdi: "Allah'ı anarak tehdit etmek, sadece İslam dünyasına saygısızlıktır."
Uzmanlar, Trump'ın bu dilinin Kasım 2020'deki başkanlık seçimleri öncesinde gerginliği artırabileceği uyarısında bulunuyor. Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi'nden (CSIS) Anthony Cordesman, "Trump'ın bu tür tehditleri, seçim kampanyasında güçlü bir imaj çizmek istemesinden kaynaklanıyor olabilir. Ancak bu söylem, bölgeyi bir kez daha savaşın eşiğine getirebilir" dedi.
Bölgesel ve küresel boyut
ABD-İran arasındaki bu sözlü savaş, tüm Ortadoğu'da tansiyonu yükseltiyor. İran'ın nükleer programına yönelik müzakerelerin çıkmaza girmesi, İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini hızlandırması ve ABD'nin İran'a yönelik yaptırımları, taraflar arasındaki çatışma potansiyelini artırıyor. Bu durum, başta Suudi Arabistan ve İsrail olmak üzere bölge ülkeleri arasında endişeyle izleniyor. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Trump'ın tehditlerine destek verirken, Suudi Arabistan ise tansiyonun düşürülmesi çağrısı yaptı. Küresel petrol piyasaları da bu gerilimden etkileniyor; Brent petrol fiyatları yüzde 3 oranında yükseldi.
Bu arada, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, taraflara itidal çağrısında bulunurken, Avrupa Birliği de arabuluculuk teklifini yineledi. Almanya Başbakanı Angela Merkel, "Bu söylemler, bölgede barışı tehdit ediyor. Her iki tarafı da diyaloğa davet ediyoruz" açıklamasını yaptı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, hem ABD ile stratejik müttefiklik ilişkisini sürdüren hem de İran'la sınır komşusu olan bir ülke olarak bu gelişmelerden doğrudan etkileniyor. İran ile ABD arasında olası bir askeri çatışma, başta Irak ve Suriye olmak üzere Türkiye'nin yakın coğrafyasında istikrarsızlığı derinleştirebilir. Ayrıca, İran'a yönelik yaptırımların sıkılaşması, Türkiye'nin enerji ithalatında alternatif kaynak arayışını hızlandırabilir. Türkiye, bu dönemde arabuluculuk rolü üstlenmeye çalışırken, bir yandan da sınır güvenliğini artırmak zorunda kalabilir. Ekonomik açıdan, petrol fiyatlarındaki yükseliş Türkiye'nin cari açığı üzerinde baskı oluşturabilir.
