ABD Başkanı Donald Trump, Salı sabahı Irak Başbakanı Ali el-Zaidi'yi Beyaz Saray'da resmi bir kabulle ağırladı. Görüşme, ABD ile İran arasında yeniden alevlenen saldırıların Ortadoğu'da yarattığı gerginlik ortamında gerçekleşiyor. El-Zaidi, siyasi bir acemi olarak bu yılın başlarında göreve gelmiş ve Trump'ın desteğini almıştı. Ancak ziyaret, Trump'ın İran'a yönelik azami baskı politikasını yeniden devreye sokmasıyla kritik bir döneme denk geldi.
Gelişmenin arka planı: İran dosyası ve Irak'ın kırılgan konumu
Trump yönetimi, İran'ın nükleer programı ve bölgesel faaliyetlerine karşı sert bir tutum benimserken, Irak tam ortada kalan bir ülke konumunda. ABD'nin 2020'de Bağdat'ta düzenlediği ve İranlı general Kasım Süleymani'yi öldüren saldırının ardından Irak'ta ABD karşıtı duygular yükselmiş, ancak el-Zaidi hükümeti Washington'la ilişkileri dengelemeye çalışmıştı. Şimdi ise İran'a bağlı milislerin ABD üslerine yönelik roket saldırıları ve ABD'nin bu saldırılara karşılık vermesi, Irak'ı yeniden ateş hattına çekiyor.
El-Zaidi'nin Beyaz Saray ziyareti, hem İran'ın bölgedeki nüfuzunu sınırlamak isteyen ABD'nin hem de kendi topraklarında yabancı güçlerin çatışmasına alet olmak istemeyen Irak'ın çıkarları arasında bir denge kurmayı amaçlıyor. Görüşmenin ana gündem maddeleri arasında İran yaptırımlarının uygulanması, ABD askerlerinin Irak'taki varlığı ve enerji işbirliği yer alıyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Ortadoğu'da yeni bir savaş hattı mı?
İran ile ABD arasındaki son gerginlik, sadece iki ülkeyi değil, tüm Ortadoğu'yu etkiliyor. İran destekli Husilerin Kızıldeniz'de ticari gemilere saldırması, İsrail-İran gerilimi ve Suriye'deki vekalet savaşı, bölgesel istikrarı tehdit ediyor. Trump'ın İran konusunda daha fazla askeri adım atmaya hazır olduğu sinyalleri, petrol fiyatlarında dalgalanmaya neden olurken, Körfez ülkeleri de temkinli bir bekleyişe geçmiş durumda.
Irak ise hem İran'a yakınlığı hem de ABD ile ittifakı nedeniyle çifte baskı altında. El-Zaidi'nin Trump'la görüşmesi, Irak'ın İran ile ABD arasında arabuluculuk yapma çabası olarak da yorumlanıyor. Ancak Trump yönetiminin İran'a yönelik 'maksimum baskı' politikasını yeniden canlandırması, Irak'ı daha zor bir tercihe zorlayabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, ABD-İran gerginliğinde Irak'a yakın bir konumda. Kuzey Irak'ta PKK'ya karşı operasyonları ve İran'la sınır güvenliği konusu, Türkiye'yi doğrudan ilgilendiriyor. Trump'ın İran'a yönelik baskı politikası, İran'ın Türkiye ile ticaretini ve enerji anlaşmalarını olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, Irak'ta ABD-İran çatışmasının tırmanması, Türkiye'nin bölgedeki askeri varlığını ve Kürt gruplarla ilişkilerini de risk altına alabilir. Ankara, bu gelişmeleri yakından izlerken, diplomatik kanalları açık tutarak kendini olası bir sıcak çatışmanın dışında konumlandırmaya çalışacaktır.
