ABD Başkanı Donald Trump, yapay zeka (YZ) teknolojilerine yönelik beklenen başkanlık kararnamesini imzaladı. Ancak son şekli, MAGA tabanı içindeki tartışmaların ardından önemli ölçüde sulandırıldı. Kararname, ABD federal hükümetine, özel sektör tarafından geliştirilen en ileri düzey yapay zeka modellerine erken erişim imkanı tanıyor. Bu adım, ABD’nin YZ alanındaki küresel rekabette öncü konumunu koruması ve ulusal güvenlik risklerini azaltması amacını taşıyor. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamaya göre, yeni düzenleme ile hükümet, kritik altyapı ve ulusal güvenlikle ilgili YZ sistemlerinde ön denetim yapma yetkisine kavuşuyor.
MAGA içindeki çekişme kararnameyi sulandırdı
Başlangıçta kapsamlı bir düzenleme olarak tasarlanan kararname, Trump yönetimi içindeki MAGA kanadının itirazlarıyla karşılaştı. Özellikle serbest piyasa yanlısı danışmanlar ve bazı Cumhuriyetçi kongre üyeleri, hükümetin YZ modellerine erken müdahalesinin inovasyonu engelleyeceğini savundu. Bu tartışmalar sonucu, kararnamenin özel sektöre zorunlu yükümlülükler getiren maddeleri büyük ölçüde yumuşatıldı. Nihai metinde, şirketlerin yeni modellerini gönüllü olarak hükümete sunması teşvik edilirken, zorunlu denetim mekanizması yerine bilgi paylaşımına dayalı bir sistem benimsendi. Trump’ın kararnameyi imzalarken yaptığı açıklamada, “Amerikan inovasyonunu baltalamadan ulusal güvenliğimizi koruyacağız” ifadeleri yer aldı.
Uzmanlara göre, kararname mevcut haliyle Çin’in YZ alanındaki hızlı ilerlemesine karşı etkili bir önlem olmaktan uzak. Stanford Üniversitesi Yapay Zeka Araştırmaları Merkezi Direktörü Dr. James Lin, “ABD hükümeti aslında piyasa ile güvenlik arasında bir denge kurmaya çalışıyor. Ancak salt gönüllülük esasına dayalı bir sistem, Pekin’in devlet destekli YZ hamleleri karşısında yetersiz kalabilir.” yorumunu yaptı.
Küresel YZ yarışında yeni bir dönem
ABD’nin bu adımı, dünya genelinde yapay zeka düzenlemelerini etkileyebilir. Avrupa Birliği halihazırda kapsamlı bir YZ yasası üzerinde çalışırken, Çin ise 2023’te yürürlüğe koyduğu katı denetim yasalarıyla en hızlı hareket eden ülke konumunda. Trump yönetiminin bu “sulandırılmış” kararnamesi, ABD’nin düzenleme konusunda ne kadar isteksiz olduğunu gösteriyor. Ancak bazı analistler, bunun kısa vadede Amerikan teknoloji şirketlerine rekabet avantajı sağlayabileceği görüşünde. Özellikle OpenAI, Google DeepMind ve Anthropic gibi şirketler, katı düzenlemeler olmaksızın yeni modellerini daha hızlı pazara sürebilecek.
Diğer yandan bu durum, uluslararası işbirliğini zorlaştırabilir. ABD’nin yumuşak düzenleyici tutumu, diğer ülkelerin de benzer bir yol izlemesine neden olabilir. Bu da küresel çapta tutarlı bir YZ yönetişimi oluşturulmasını engelleyebilir. Birleşmiş Milletler bünyesinde sürdürülen YZ konulu müzakerelerde henüz bir mutabakat sağlanamamıştı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD’nin YZ alanındaki bu yeni düzenlemesi, Türkiye için doğrudan bağlayıcı olmasa da dolaylı etkiler yaratabilir. Türkiye’nin teknoloji şirketleri ve araştırma kurumları, ABD pazarına açılmak veya ABD menşeli YZ modellerini kullanmak istediklerinde, gönüllü bilgi paylaşımı süreçlerine dahil olmak zorunda kalabilir. Ayrıca bu adım, AB ve Çin’in YZ politikalarıyla birlikte değerlendirildiğinde, Türkiye’nin kendi ulusal YZ stratejisini belirlerken denge politikası izlemesini gerektirecek. Türkiye, ABD, AB ve Çin arasında bir yol haritası çizmek durumunda kalabilir. Özellikle savunma ve siber güvenlik alanlarında, yabancı YZ modellerine bağımlılığın azaltılması kritik önem taşıyor.
