ABD Başkanı Donald Trump, Pazartesi günü yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı'ndaki operasyonların kontrolünü büyük olasılıkla ABD'nin üstleneceğini ve diğer ülkelerin bu stratejik su yolunun korunması için Washington'a ödeme yapmasını beklediğini söyledi. Anadolu Ajansı'nın bildirdiğine göre Trump, “Onu koruyacağız. Koruma karşılığında para alacağız” ifadelerini kullandı. Bu açıklama, Basra Körfezi ve Umman Denizi'ni birbirine bağlayan kritik geçitteki gerilimin arttığı bir dönemde geldi.
Trump'ın açıklamaları ve arka plan
Trump, Beyaz Saray'da gazetecilerin sorularını yanıtlarken, Hürmüz Boğazı'nda güvenliğin sağlanmasının ABD'nin sorumluluğunda olduğunu ancak bu hizmetin karşılıksız olmaması gerektiğini vurguladı. “Diğer ülkelerin de katkıda bulunması gerekiyor. Biz her şeyi yapıp parasını ödememeliyiz” diyen Trump, özellikle Avrupa ülkeleri ve Japonya gibi denizyolu ticaretine bağımlı ülkelere işaret etti.
Hürmüz Boğazı, dünya petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği hayati bir geçit. Son aylarda İran'ın gemilere el koyması ve bölgedeki askeri tatbikatlar nedeniyle tansiyon yükselmişti. ABD, bölgede seyir güvenliğini sağlamak amacıyla uluslararası bir deniz koalisyonu kurma çağrısı yapmış, ancak birçok ülke bu çağrıya temkinli yaklaşmıştı.
Bölgesel ve küresel boyut
Trump'ın bu açıklaması, ABD'nin Ortadoğu'daki askeri varlığını azaltma söylemiyle çelişiyor gibi görünüyor. Başkan daha önce Suriye ve Afganistan'dan çekilme kararı alırken, Hürmüz Boğazı'nı korumak için yeni bir angajman sinyali veriyor. Bu durum, ABD'nin bölgedeki müttefikleriyle ilişkilerinde yeni bir gerilime yol açabilir.
İran ise Trump'ın açıklamalarına henüz resmi bir yanıt vermedi. Anc Tahran daha önce Hürmüz Boğazı'nın güvenliğinden sorumlu olduğunu ve yabancı güçlerin buradaki varlığına karşı çıktığını defalarca dile getirmişti. Uzmanlar, ABD'nin tek taraflı koruma hamlesinin İran'la askeri bir çatışma riskini artırabileceği uyarısında bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Hürmüz Boğazı, Türkiye'nin enerji tedariki açısından dolaylı önem taşımaktadır. Türkiye, petrol ve doğalgaz ihtiyacının önemli bir kısmını Basra Körfezi ülkelerinden karşılamaktadır. Boğazda yaşanacak bir istikrarsızlık, küresel enerji fiyatlarını yükselterek Türkiye'nin cari açığı üzerinde baskı yaratabilir. Ayrıca, bölgede artan ABD-İran gerilimi, Türkiye'nin komşusu İran'la olan ticari ve diplomatik ilişkilerini de olumsuz etkileyebilir. Ankara, bu tür krizlerde dengeli bir politika izlemeye çalışsa da, ABD'nin tek taraflı adımları Türkiye'yi zor bir denklemle karşı karşıya bırakabilir.
