ABD'de 4 Temmuz'da başlatılması planlanan yeni bir çocuk tasarruf hesabı türü olan 530A (gayriresmi adıyla "Trump hesabı"), beklenen ilgiyi görmüyor. Uzmanlar, uygun ailelerin yalnızca küçük bir kısmının bu hesabı kullanacağını, bunun da çocuklar için milyarlarca dolarlık birikim fırsatının kaçırılması anlamına geldiğini belirtiyor. Hesap, ABD'deki düşük ve orta gelirli ailelerin çocuklarına yönelik bir tasarruf ve yatırım aracı olarak tasarlanmış olsa da, birçok ebeveyn ya bu hesaptan haberdar değil ya da bilinçli olarak başvurmamayı tercih ediyor. Bu durum, çocukların gelecekteki eğitim, ev satın alma veya emeklilik gibi uzun vadeli finansal hedefleri için ciddi bir kayıp potansiyeli taşıyor.
Arka plan: 530A hesabı nedir ve kimler yararlanabilir?
530A hesabı, ABD hükümeti tarafından 2024 yılında yasalaşan ve 2025 Temmuz'unda uygulamaya giren bir çocuk tasarruf hesabıdır. Hesaba, devlet tarafından her çocuk için 1.000 dolar başlangıç yatırımı yapılması ve ardından ailelerin yıllık 2.000 dolara kadar ek katkıda bulunabilmesi öngörülüyor. Katkılar, vergi avantajlı bir şekilde büyüyor ve çocuk 18 yaşına geldiğinde vergisiz olarak çekilebiliyor. Hesaplar, özellikle düşük gelirli ailelerin çocuklarının birikim yapmasını teşvik etmek amacıyla tasarlanmış durumda. Ancak, birçok aile bu fırsatın farkında değil. Yapılan bir ankete göre, uygun ailelerin sadece %12'si hesaba başvurmayı planlıyor. Diğerleri ise ya hesabı "Trump'ın seçim vaadi" olarak gördüğü için siyasi nedenlerle reddediyor ya da karmaşık bulduğu için başvurmuyor.
Uzmanlar, bu hesabın uzun vadede büyük bir servet biriktirme potansiyeli olduğunu vurguluyor. Örneğin, her yıl 2.000 dolar yatırılan ve ortalama %7 getiri sağlayan bir hesap, 18 yıl sonra 70.000 doların üzerinde birikim yapabiliyor. Devletin sağladığı 1.000 dolar başlangıç parası da bu birikime önemli bir katkı sağlıyor. Tüm uygun ailelerin hesabı kullanması durumunda, toplamda 100 milyar dolardan fazla birikim oluşabileceği tahmin ediliyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Ekonomik eşitsizlik ve tasarruf kültürü
530A hesaplarına olan düşük ilgi, ABD'deki ekonomik eşitsizliğin ve tasarruf kültürünün bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Düşük gelirli aileler genellikle kısa vadeli finansal sorunlarla boğuşurken, uzun vadeli birikim yapma fırsatlarını kaçırıyor. Ayrıca, hesabın siyasallaşması da ilgiyi azaltan bir faktör. Hesabın "Trump hesabı" olarak anılması, bazı ailelerin bu fırsatı değerlendirmesini engelliyor. Küresel ölçekte, bu tür çocuk tasarruf hesapları İngiltere, Kanada, Singapur gibi ülkelerde başarıyla uygulanıyor. Bu ülkelerdeki modeller, devlet katkısı ve otomatik kayıt sistemi sayesinde yaygın kullanım sağlarken, ABD'deki gönüllü kayıt sistemi düşük katılıma yol açıyor. Uzmanlar, ABD'nin diğer ülkelerdeki başarılı uygulamalardan ders çıkarması gerektiğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'deki bu gelişme, Türkiye'deki benzer çocuk tasarruf programları için önemli bir ders niteliği taşıyor. Türkiye'de de Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) kapsamında devlet katkılı çocuk hesapları bulunuyor, ancak katılım oranları henüz istenen seviyede değil. 530A hesaplarına olan düşük ilgi, finansal okuryazarlık eksikliği ve siyasi algının ekonomik kararları nasıl etkileyebileceğini gösteriyor. Türkiye'nin bu tür programlarda daha yaygın katılım sağlamak için otomatik kayıt sistemi, daha basit başvuru süreçleri ve toplumsal farkındalık kampanyaları geliştirmesi faydalı olabilir. Ayrıca, bu tür hesapların uzun vadede ekonomik eşitsizliği azaltma potansiyeli, Türkiye'nin sosyal politika hedefleriyle de örtüşüyor.
