ABD Başkanı Donald Trump, Perşembe akşamı Hamas'ın 'dikkatle yapılandırılmış aşamalar' halinde silahsızlandırılmasını öngören bir anlaşma duyurdu. Bu anlaşmanın hayata geçirilmesi halinde Gazze'de kapsamlı bir barış anlaşmasının önündeki en büyük engellerden birinin kaldırılması bekleniyor. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, anlaşmanın Gazze'nin nihayet 'yeni bir Filistin yönetimi tarafından yönetilmesine yönelik kritik bir adım' olduğu vurgulandı. Ancak İsrail yönetimi, Hamas'ın taahhütlerine ilişkin ciddi şüpheler taşıdığını ve anlaşmanın uygulanmasını yakından izleyeceğini bildirdi.
Anlaşmanın Ayrıntıları ve Tarafların Tutumu
Başkan Trump'ın duyurusuna göre, Hamas'ın elindeki tüm ağır silahlar, roketler ve mühimmat belirli bir takvime bağlı olarak aşamalı şekilde teslim edilecek. Sürecin başarıyla tamamlanması, Gazze'de kalıcı ateşkesin sağlanması ve bölgenin yeniden inşası için uluslararası fonların serbest bırakılmasının ön koşulu olarak görülüyor. Beyaz Saray sözcüsü yaptığı açıklamada, 'Bu anlaşma, Gazze'de sivillerin acılarını sona erdirmek ve bölgeye istikrar getirmek için atılmış cesur bir adımdır' ifadelerini kullandı.
Ancak İsrail hükümetinden yapılan ilk açıklamalar oldukça temkinli. İsrail Başbakanlık ofisinden yapılan yazılı açıklamada, 'İsrail, Hamas'ın sözlerine değil, yalnızca sahada gördüğü eylemlere güvenir. Anlaşmanın uygulanmasını sağlamak için gerekli tüm önlemleri alacağız' denildi. İsrailli yetkililerin özellikle Hamas'ın silah bırakma niyetinin samimiyeti konusunda kuşkulu olduğu, geçmişte yapılan ateşkes anlaşmalarının ihlal edildiği hatırlatılıyor. Öte yandan Hamas'ın henüz anlaşmaya ilişkin resmi bir yorum yapmadığı, ancak hareketin iç kanadında bazı grupların silahsızlanmaya karşı çıkabileceği yönünde sinyaller geldiği belirtiliyor.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
Bu gelişme, Ortadoğu'da yıllardır süren çatışmalara son verme çabaları açısından potansiyel bir dönüm noktası oluşturabilir. Mısır ve Katar'ın arabuluculuğunda yürütülen müzakerelerde, Hamas'ın silahsızlandırılması en kritik başlıklardan biri olarak öne çıkıyordu. Anlaşmanın başarıya ulaşması halinde, Gazze'nin yönetimi konusunda Filistin Yönetimi ile Hamas arasında bir uzlaşı sağlanması ve bölgeye yönelik yeniden yapılandırma fonlarının harekete geçirilmesi bekleniyor. Ancak uzmanlar, Hamas içindeki radikal unsurların bu süreci sabote etme ihtimaline dikkat çekiyor.
Küresel ölçekte ise bu anlaşma, ABD'nin Ortadoğu'daki arabuluculuk rolünü yeniden öne çıkarıyor. Başkan Trump'ın seçim döneminde vaat ettiği 'barış projesi' kapsamında bölgede somut bir ilerleme sağlama hedefi doğrultusunda bu adım önemli bir test niteliği taşıyor. Uluslararası toplumun tepkisi ise temkinli iyimserlik yönünde. Birleşmiş Milletler, anlaşmanın 'umut verici' olduğunu ancak uygulanmasının büyük önem taşıdığını bildirdi. Avrupa Birliği ise, anlaşmayı memnuniyetle karşıladığını ancak Hamas'ın taahhütlerine bağlı kalmasının izleneceğini açıkladı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişmenin Türkiye açısından birkaç önemli boyutu mevcut. Öncelikle, Türkiye Filistin davasına verdiği desteği uzun süredir sürdürüyor ve Gazze'de kalıcı bir barışın sağlanması, Ankara'nın bölgedeki etkinliğini artırabilir. Ayrıca, anlaşmanın başarıya ulaşması durumunda Gazze'nin yeniden inşası sürecinde Türk şirketlerinin yer alması muhtemel görünüyor. Bununla birlikte, İsrail'in şüpheci tutumu ve anlaşmanın kırılgan doğası, sürecin başarısız olması ihtimalini akılda tutmayı gerektiriyor. Türkiye, hem Filistinli gruplar arasındaki diyaloğun sürdürülmesi hem de bölgesel istikrarın korunması adına önemli bir role sahip. Bu çerçevede Türkiye'nin, sürecin taraflar arasında güven artırıcı adımlarla desteklenmesi gerektiğine yönelik çağrıları öne çıkabilir.
