ABD Başkanı Donald Trump, savunma bakanlığına (Pentagon) uzun süredir müttefik olan Güney Kore ile yapılan ortak askeri tatbikatların "önemli ölçüde" azaltılması talimatını verdi. Kararın, Kuzey Kore ile devam eden nükleer müzakereler ve ABD'nin Çin'e karşı küresel stratejik öncelikleri bağlamında alındığı değerlendiriliyor. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, tatbikatların "maliyet ve stratejik etkinlik" açısından gözden geçirildiği belirtilirken, Güney Kore hükümeti ve ordusunun karardan haberdar edildiği bildirildi.
Gelişmenin Arka Planı
ABD ve Güney Kore, 1953'ten bu yana imzalanan karşılıklı savunma anlaşması kapsamında her yıl çok sayıda ortak askeri tatbikat düzenliyor. 'Ulji Freedom Guardian', 'Foal Eagle' ve 'Key Resolve' gibi tatbikatlar, Kuzey Kore'nin olası bir saldırısına karşı hazırlık amacı taşıyor. Ancak bu tatbikatlar, Kuzey Kore yönetimi tarafından sürekli olarak 'işgal provokasyonu' olarak nitelendiriliyor ve zaman zaman sınırda gerginliklere yol açıyor.
Trump yönetimi, Kuzey Kore lideri Kim Jong-un ile yapılan tarihi zirvelerin ardından bu tatbikatların sayısını kademeli olarak azaltma sinyali vermişti. Özellikle 2018 Singapur Zirvesi'nden sonra bazı büyük tatbikatlar iptal edilmişti. Ancak Pentagon'un bu yeni talimatı, mevcut tatbikatların büyük bölümünün durdurulması anlamına geliyor. Yetkililere göre, bu kararın arkasında yatan nedenler arasında maliyet tasarrufu ve ABD askerlerinin Hint-Pasifik bölgesinde Çin'e karşı yeniden konuşlandırılması ihtiyacı yer alıyor.
Güney Kore basını, kararın Seul yönetiminde hayal kırıklığı yarattığını, ancak resmi olarak itiraz edilmediğini yazıyor. Güney Kore Savunma Bakanlığı sözcüsü, "İki ülke arasındaki ittifak güçlü ve tatbikatların şekli ve kapsamı konusunda yakın iş birliği içinde çalışıyoruz" açıklamasını yaptı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Karar, sadece Kore Yarımadası'nı değil, Doğu Asya'nın tüm güvenlik mimarisini yakından ilgilendiriyor. ABD'nin Güney Kore'deki askeri varlığının azaltılması veya tatbikatların sınırlandırılması, Japonya ve diğer bölgesel müttefikler arasında da endişeyle karşılanıyor. Tokyo yönetimi, ABD'nin Japonya'daki üslerinde benzer bir azalmaya gitmesinden kaygı duyuyor. Öte yandan Çin, ABD'nin askeri geri çekilmesini kendi etki alanını genişletmek için bir fırsat olarak görebilir.
Uzmanlar, bu gelişmenin Kuzey Kore'nin nükleer silahsızlanma müzakerelerinde elini güçlendirebileceğini, çünkü ABD'nin askeri baskı aracını kullanma kapasitesinin azaldığı algısı yaratabileceğini belirtiyor. Ancak Trump yönetimi, tatbikat azaltımının tamamen çekilme anlamına gelmediğini, gerekirse tatbikatların yeniden artırılabileceğini vurguluyor.
NATO ve Avrupa'daki müttefikler de gelişmeyi kaygıyla izliyor. ABD'nin uzun vadede küresel askeri taahhütlerini azaltarak 'Amerika Önce' politikası izlemesinden endişe eden Avrupalı yetkililer, bu hamlenin ABD'nin güvenilirliğini zayıflatabileceği görüşünde.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin savunma ve dış politika öncelikleri açısından doğrudan bir etki yaratmasa da, bölgesel güç dengelerindeki kaymalar Türkiye'yi dolaylı olarak ilgilendiriyor. ABD'nin Güney Kore'deki askeri varlığını azaltması, küresel güç projeksiyonu kapasitesinin sınırlarını gösteriyor ve bu durum, Türkiye'nin de içinde bulunduğu doğu kanadında NATO müttefiklerini güvenilirlik konusunda yeniden değerlendirmeye sevk edebilir. Ayrıca, ABD'nin askeri önceliklerini Çin'e karşı yoğunlaştırması, Orta Doğu ve Doğu Akdeniz'deki angajmanlarını azaltabileceği ihtimalini gündeme getiriyor. Türkiye'nin, ABD'nin bölgeden kısmi çekilmesi durumunda ortaya çıkabilecek güç boşluğunu kendi jeopolitik çıkarları doğrultusunda değerlendirmesi beklenir. Bu bağlamda Ankara'nın, Washington ile ilişkilerinde daha öngörülebilir ve dengeli bir strateji izlemesi önem arz ediyor.
