Eski ABD Başkanı Donald Trump'ın 'evcil hayvan yiyorlar' ifadeleriyle damgaladığı Haitili göçmenler, Yüksek Mahkeme'nin Geçici Koruma Statüsü (TPS) sahiplerine yönelik sınır dışı kararlarını onaylamasıyla büyük bir belirsizlikle karşı karşıya. Alex Woodward'ın haberine göre, yıllardır ABD'de yaşayan binlerce Haitili, ülkelerine geri gönderilme korkusuyla ailelerinin parçalanmasından endişe ediyor. Karar, Trump'ın göçmen karşıtı söylemlerinin yargısal bir zaferi olarak görülürken, insan hakları örgütleri durumu 'insani bir kriz' olarak nitelendiriyor.
Gelişmenin arka planı: TPS ve Yüksek Mahkeme kararı
Geçici Koruma Statüsü (TPS), ABD'de doğal afet veya silahlı çatışma gibi olağanüstü durumlar nedeniyle yaşayan yabancı uyruklulara verilen geçici bir yasal statü. 2010'daki yıkıcı depremin ardından Haitililere tanınan bu statü, Trump yönetimi tarafından 2018'de sonlandırılmaya çalışıldı. Ancak federal mahkemeler bu kararı bloke etti. Şimdi Yüksek Mahkeme, TPS sahiplerinin sınır dışı edilebileceğine hükmederek Trump dönemi politikalarına yeşil ışık yaktı.
Karar, özellikle Florida, New York ve Massachusetts'te yoğunlaşan Haiti toplumunda paniğe yol açtı. Birçok aile, çocuklarının Amerikan vatandaşı olmasına rağmen ebeveynlerinin sınır dışı edilmesi durumunda nasıl bir gelecekle karşılaşacaklarını bilmiyor. İnsan hakları grupları, Haiti'nin halen siyasi istikrarsızlık, çete şiddeti ve ekonomik çöküntü içinde olduğunu belirterek, geri göndermelerin hayati tehlike oluşturacağını vurguluyor.
Trump'ın 'evcil hayvan yiyorlar' söylemi, aslında Springfield, Ohio'daki Haitili göçmenlerle ilgili yayılan asılsız bir iddiaydı. Yine de bu tür söylemler, göçmen karşıtı duyguları körükleyerek yargı kararlarını etkiledi. Yüksek Mahkeme kararı, bu söylemlerin yasal bir zemine oturduğu yorumlarına neden oldu.
Bölgesel ve küresel boyut: Göç politikalarında yeni dönem
Karar, sadece Haitilileri değil, aynı zamanda El Salvador, Honduras ve Nepal gibi diğer TPS ülkelerinden gelen 400 binden fazla kişiyi de etkiliyor. Trump'ın yeniden başkan seçilmesi durumunda 'kitlesel sınır dışı' vaadinin ilk adımı olarak görülen bu gelişme, ABD'nin göç politikasında sert bir dönüşe işaret ediyor.
Uluslararası alanda ise karar, Birleşmiş Milletler ve insan hakları örgütlerinin tepkisini çekti. BM Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR), 'Hiç kimse hayatının tehlikede olduğu bir ülkeye geri gönderilmemelidir' açıklaması yaparken, Haiti hükümeti vatandaşlarını kabul edecek altyapıya sahip olmadığını belirtti. Kararın, Orta Amerika üzerinden ABD'ye yönelen göç dalgasını daha da artırabileceği endişesi taşınıyor.
Avrupa Birliği ve diğer Batılı ülkeler, benzer statülerdeki göçmenlerin durumunu gözden geçirirken, bu karar uluslararası koruma rejiminde bir emsal teşkil edebilir. Göçmen hakları savunucuları, kararın 'insanlık dışı' olduğunu ve uluslararası hukukun ihlali anlamına geldiğini savunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, kendi göç politikaları açısından bu kararı yakından izlemeli. Özellikle Suriyeli geçici koruma altındaki kişilerin statüsü, benzer yargısal tartışmalara konu olabilir. ABD'deki bu gelişme, geçici koruma statülerinin hukuki güvencesizliğini bir kez daha ortaya koyuyor. Türkiye'nin, AB ile yaptığı geri kabul anlaşmaları ve sığınmacı politikaları bağlamında, uluslararası hukuk normlarına uygun, insani ve sürdürülebilir bir çerçeve oluşturması gerekiyor. Ayrıca, ABD'deki bu sert dönüşün küresel göç rejiminde yaratacağı dalga, Türkiye'nin de içinde bulunduğu bölgesel dengeleri etkileyebilir.
