ABD Başkanı Donald Trump, bu hafta Fransa’nın Biarritz kentinde düzenlenecek G7 Zirvesi’ne, İran’la savaşı sona erdirme planını masaya yatırmaya hazırlanırken, hem iç politikada artan şüphecilik hem de uluslararası kamuoyunda tedirginlikle karşı karşıya. Zirve, Trump’ın İran konusunda izlediği gerginlik politikasının ardından, bölgesel istikrarı yeniden tesis etme çabaları açısından kritik bir dönemeç olarak görülüyor. Öte yandan, ABD-Hindistan ilişkilerinde yaşanan ticaret ve vize gerilimleri gölgesinde, Trump’ın Hindistan Başbakanı Narendra Modi ile yapacağı ikili görüşme de zirvenin öne çıkan başlıkları arasında.
Trump’ın İran planı: Barış mı, baskı mı?
Trump yönetimi, nükleer anlaşmadan çekildikten sonra İran’a yönelik ‘maksimum baskı’ politikasını sürdürürken, son haftalarda artan askeri gerginlik ve petrol tankerlerine yönelik saldırılar, bölgeyi savaşın eşiğine getirdi. Trump, zirvede G7 liderlerine İran’la diyalog kapısını aralayacak bir plan sunmayı hedefliyor. Ancak bu planın içeriği henüz netleşmiş değil. Beyaz Saray kaynaklarına göre, Trump’ın önceliği İran’ın nükleer programını durdurması ve bölgesel milis güçlerine verdiği desteği kesmesi karşılığında bazı yaptırımların kaldırılması. Ancak Avrupalı müttefikler, Trump’ın ‘barış planı’nın samimiyetinden şüphe ediyor. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve Almanya Başbakanı Angela Merkel, ABD’nin İran’a yönelik aşırı sert tutumunun bölgeyi daha da istikrarsızlaştırdığını düşünüyor. Özellikle İran’ın petrol ihracatını sıfırlama hedefinin, Körfez’deki gerilimi tırmandırdığına dikkat çekiyorlar.
Trump’ın planı, ABD içinde de eleştirilerle karşılaşıyor. Demokrat Parti’nin önde gelen isimleri, Trump’ın İran konusundaki politikasının ‘tutarsız ve tehlikeli’ olduğunu savunuyor. Öte yandan, Cumhuriyetçi Parti içinde de İran’a karşı daha sert bir tutum isteyenler var. Trump, zirvede hem kendi partisinden gelen baskıyı hem de uluslararası toplumun endişelerini dengelemek zorunda.
ABD-Hindistan ilişkilerinde kritik viraj
Zirve marjında Trump’ın Hindistan Başbakanı Modi ile yapacağı görüşme, iki ülke arasındaki ticaret ve vize sorunlarının ele alınması açısından önem taşıyor. Son dönemde ABD, Hindistan’a yönelik bazı ticaret ayrıcalıklarını kaldırırken, Hindistan da ABD’den ithal edilen bazı ürünlere misilleme vergileri getirmişti. Ayrıca, ABD’nin H-1B vize programını sıkılaştırma planı, Hindistanlı yazılım mühendislerini doğrudan etkiliyor. İki liderin, bu konularda bir uzlaşıya varıp varamayacağı merak ediliyor. Diğer yandan, Afganistan’daki barış süreci ve Çin’in artan etkisi karşısında iki ülkenin stratejik iş birliği de görüşmenin gündeminde olacak.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Trump’ın İran barış planı, Türkiye’nin güvenliğini ve ekonomisini doğrudan ilgilendiriyor. İran’la savaş riskinin azalması, Türkiye’nin enerji ithalatı ve sınır güvenliği açısından olumlu olabilir. Ancak planın İran’a yönelik yaptırımların devamını içermesi, Türkiye’nin doğalgaz ve petrol alımlarını zorlaştırabilir. Ayrıca, İran’ın Suriye ve Irak’taki nüfuzunun sınırlandırılması, Türkiye’nin PKK/YPG ile mücadelesinde dolaylı etkiler yaratabilir. ABD-Hindistan ilişkilerindeki gerginlik ise, Türkiye’nin Hint-Pasifik stratejisi ve Pakistan ile dengeleri açısından takip edilmesi gereken bir gelişme.
