ABD Başkanı Donald Trump, Türkiye’ye F-35 savaş uçaklarının satışı konusunda herhangi bir endişesi olmadığını söyledi. Trump, Ankara’da Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile yaptığı ikili görüşmenin ardından gazetecilere açıklamalarda bulundu. Türkiye’nin Rus yapımı S-400 hava savunma sistemini satın almasının F-35 programını etkileyip etkilemeyeceği sorusuna Trump, “Bu konuda herhangi bir endişem yok” yanıtını verdi. ABD yönetimi daha önce, S-400’lerin F-35 ile uyumsuz olduğu ve NATO güvenliğini tehlikeye attığı gerekçesiyle Türkiye’yi programdan çıkarmakla tehdit etmişti. Ancak Trump’ın bu açıklaması, Washington’daki Kongre üyeleri ve Pentagon yetkilileri arasında rahatsızlık yarattı.
S-400 Krizine Rağmen Satış Sinyali
Türkiye, Rusya’dan S-400 sistemini teslim almasının ardından ABD ile uzun süredir devam eden F-35 ortak üretim programından çıkarılma riskiyle karşı karşıya kalmıştı. ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), Türkiye’nin S-400’leri aktif hale getirmesi durumunda F-35’lerin satışının duracağını ve Türk pilotların eğitimine son verileceğini belirtmişti. Trump’ın bu açıklaması ise Beyaz Saray’ın konuya yaklaşımında bir yumuşamaya işaret ediyor. Ancak Trump, “Türkiye’nin S-400’leri almaması gerektiğini söyledik, ancak şu anda oradalar. Onlarla çalışacağız” diyerek sorunu tamamen çözülmüş gibi göstermekten kaçındı.
Trump’ın Erdoğan ile görüşmesi, iki ülke arasında Suriye politikası, ticaret hacmi ve F-35 programı gibi kritik konuların ele alındığı bir döneme denk geldi. ABD Başkanı, F-35 satışını sürdürmek için Türkiye’nin S-400’leri kullanmaması yönünde bir taahhüt almadığını da itiraf etti. Bu durum, NATO içinde Türkiye’nin güvenilirliğine ilişkin soru işaretlerini artırdı. Pentagon yetkilileri, S-400’lerin F-35’lerin gizlilik özelliklerini tespit edebilecek radar sistemlerine sahip olduğu uyarısında bulunuyor.
NATO İttifakının Geleceği
Trump’ın F-35 konusundaki rahat tavrı, NATO müttefikleri arasında endişeyle karşılandı. Amerikan yapımı F-35’ler, ittifakın en gelişmiş savaş uçağı olarak kabul ediliyor ve birçok NATO ülkesi tarafından kullanılıyor. Türkiye’nin S-400’leri devreye alması durumunda, uçağın savaş sistemlerine ilişkin hassas verilerin Rusya’ya sızabileceği belirtiliyor. Trump’ın bu konuyu hafife alması, NATO içindeki dayanışmayı zayıflatabilir. Avrupalı müttefikler, Washington’dan daha net bir tutum beklerken, Trump’ın kişisel diplomasisiyle sorunun çözüleceğine dair sinyaller veriyor. Ancak Kongre, Türkiye’ye yönelik yaptırımları görüşmeye devam ediyor.
Öte yandan, Türkiye’nin Rusya ile artan askeri işbirliği, ABD’nin bölgedeki nüfuzunu tehdit ediyor. Ankara, S-400’lerin yanı sıra Rus yapımı savaş uçakları ve füze sistemleri de satın almayı değerlendiriyor. Trump’ın bu konudaki esnekliği, ABD’nin Türkiye’yi kaybetme riskini göze aldığı şeklinde yorumlanıyor. Nitekim ABD Dışişleri Bakanlığı, “Türkiye’nin NATO müttefiki olarak kalmasını istiyoruz, ancak S-400’ler bunu zorlaştırıyor” açıklamasını yapmıştı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türk dış politikasının “çok yönlü” stratejisinin bir yansıması olarak okunabilir. Trump’ın endişe duymadığını açıklaması, Ankara’nın S-400 alımından vazgeçmeyeceği mesajını güçlendiriyor. Ancak bu durum, ABD Kongresi’nin olası yaptırımlarını ve NATO içindeki güven bunalımını ortadan kaldırmıyor. Türkiye, ekonomik olarak hassas bir dönemde F-35 programından çıkarılmanın yaratacağı maliyet ve savunma sanayii kaybı ile karşı karşıya. Trump’ın kişisel tutumu kısa vadede bir rahatlama sağlasa da, uzun vadede S-400-F-35 ikileminin Türkiye’nin Batı ittifakındaki konumunu zayıflatması muhtemel. ABD ile ilişkilerdeki bu belirsizlik, Türkiye’nin Rusya’ya daha fazla yaslanmasına yol açabilir ve NATO içindeki rolünü sorgulatabilir.
