ABD Başkanı Donald Trump'ın, Türkiye'nin F-35 ortak üretim programına yeniden katılımı konusunda henüz net bir tavır almadığı bildirilirken, ABD Kongresi'ndeki üst düzey Demokrat yetkililer, Ankara'nın Rus yapımı S-400 hava savunma sistemini devre dışı bırakmasının tek başına yeterli olmayacağını vurguluyor. Gelişme, iki ülke arasında yıllardır süren S-400 geriliminin yeni bir aşamaya girdiğini gösteriyor.
F-35'e dönüş için yeni kriterler
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı'nın (CENTCOM) bir sonraki başkanı olması beklenen Ordu Generali Michael Kurilla'nın atama duruşmasında konuşan önde gelen Demokrat senatörler, Türkiye'nin S-400'leri sadece sahada depolamakla kalmayıp, sistemin tüm bileşenlerini ABD'ye teslim etmesi veya tamamen imha etmesi gerektiğini savundu. Senato Silahlı Hizmetler Komitesi üyeleri, Türkiye'nin S-400'leri muhafaza etmesinin, hatta aktif kullanmasa bile, Rus istihbaratına erişim sağlayabileceği ve NATO ittifakının güvenliğini tehlikeye atabileceği uyarısında bulundu. Öte yandan Başkan Trump'ın, Türkiye ile ticari ve diplomatik ilişkileri ön planda tutarak Kongre'nin sert tutumuna mesafeli yaklaştığı belirtiliyor. Beyaz Saray kaynakları, Trump'ın konuyu 'henüz karara bağlamadığını' ve Ankara ile müzakerelerin sürdüğünü ifade ediyor.
S-400 ve F-35 krizi: Bölgesel ve küresel boyutlar
Türkiye'nin 2019 yılında Rusya'dan S-400 hava savunma sistemini satın alması, ABD tarafından CAATSA yaptırımlarıyla karşılanmış ve Ankara, F-35 programından çıkarılmıştı. O dönemde ABD, S-400'lerin NATO sistemleriyle uyumsuzluğu ve Rus istihbaratına potansiyel erişim riski nedeniyle Türkiye'nin F-35'lere sahip olmasının kabul edilemez olduğunu belirtmişti. Şimdi ise Kongre'deki Demokratlar, Ankara'nın S-400'leri Ukrayna'ya devretme veya ABD'ye iade etme gibi seçenekleri değerlendirdiği yönündeki haberleri yakından takip ediyor. Bölgesel olarak, Türkiye'nin NATO içindeki konumu ve Doğu Akdeniz'deki gerilimler göz önüne alındığında, S-400 sorununun çözümü sadece teknik bir mesele değil, aynı zamanda ittifak dayanışması açısından da kritik öneme sahip. Uzmanlar, ABD'nin Türkiye'ye yönelik tutumunun, diğer müttefik ülkelerin Rus silah sistemlerine yönelmesini engellemek için de bir mesaj niteliği taşıdığını vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin NATO müttefiki ABD ile ilişkilerinde yeni bir dönüm noktasına işaret ediyor. Ankara, S-400'leri muhafaza etme ısrarını sürdürürken, F-35 programına dönüş umudunu koruyor. Ancak Kongre'nin sert tutumu, Türkiye'nin elini zorlaştırıyor. Türkiye'nin S-400'lerden tamamen vazgeçmesi, Rusya ile ilişkilerini bozabilir; vazgeçmemesi ise F-35 ve NATO ile bağlarını daha da gerginleştirebilir. Bu ikilem, Türk dış politikasının Rusya-Batı dengesini yönetme kapasitesini test ediyor.
