ABD Başkanı Donald Trump, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Ankara'da gerçekleştirdiği kritik görüşmenin başında, F-35 savaş uçaklarının Türkiye'ye satışı konusunda olumlu bir mesaj verdi. İki lider arasındaki bu temas, Washington ve Ankara arasında son yıllarda Rusya'dan S-400 hava savunma sistemlerinin alınması nedeniyle yaşanan gerginliğin ardından bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Trump'ın bu açıklaması, Türkiye'nin F-35 programından çıkarılması kararını tersine çevirebilecek bir işaret olarak yorumlandı. Görüşme, NATO'nun 75'inci yıl dönümü zirvesi öncesinde gerçekleşti ve iki ülke arasındaki savunma iş birliğinin yeniden canlandırılması için bir fırsat sundu.
Gelişmenin Arka Planı
Türkiye, 2017'de Rusya'dan S-400 füze savunma sistemi satın alma kararı almasının ardından ABD tarafından F-35 programından çıkarılmış ve yaptırımlarla karşı karşıya kalmıştı. Washington, S-400'lerin NATO sistemleriyle uyumsuzluğu ve Rus istihbaratına gizli bilgilerin sızması riski nedeniyle bu adımı atmıştı. Ancak Trump, Erdoğan ile yaptığı görüşmede, F-35'lerin Türkiye'ye satışına "açık olduğunu" belirterek, bu konuda iki ülke arasındaki diyaloğun yeniden başlayabileceğinin sinyalini verdi. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, "Başkan Trump, Türkiye ile ortak güvenlik çıkarlarını ilerletmeye kararlı olduğunu ifade etti" denildi. Öte yandan, ABD Kongresi'nde Türkiye'ye yönelik endişeler devam ediyor; bazı senatörler, Ankara'nın S-400'leri kullanmaya devam etmesi halinde satışın onaylanmayacağını savunuyor.
Erdoğan ise görüşme sonrası yaptığı açıklamada, "ABD ile savunma alanında iş birliğimizi güçlendirmek istiyoruz. F-35 konusu, bu iş birliğinin önemli bir parçası. Trump yönetiminin bu konuda olumlu yaklaşım sergilemesi memnuniyet verici" dedi. İki liderin ayrıca, Suriye'deki gelişmeler ve Doğu Akdeniz'deki enerji keşifleri gibi bölgesel konuları da ele aldıkları bildirildi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
F-35 satışı, yalnızca ikili ilişkileri değil, aynı zamanda NATO'nun güvenlik yapısını da yakından ilgilendiriyor. Türkiye, NATO'nun doğu kanadında kritik bir konuma sahip; ABD'nin İncirlik Hava Üssü, bölgedeki operasyonlar için stratejik önem taşıyor. F-35 programına dönüş, Türkiye'nin NATO müttefikleriyle uyumunu artırabilir ve ittifak içindeki gerginliği azaltabilir. Öte yandan, Rusya'nın bu gelişmeye nasıl tepki vereceği merak konusu. Moskova, S-400 anlaşmasının devam etmesini beklerken, Ankara'nın Washington'la yakınlaşması Kremlin'de rahatsızlık yaratabilir. Doğu Akdeniz'de ise Türkiye'nin hava kuvvetlerini modernize etmesi, enerji keşif faaliyetlerinde elini güçlendirebilir. ABD'li analistlere göre, F-35 satışı, Türkiye'nin bölgesel güç dengesindeki rolünü pekiştirecek ve Yunanistan gibi diğer NATO üyeleriyle yaşanan gerginliklerde caydırıcılık sağlayacaktır.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Trump'ın F-35 satışına kapı aralaması, Türk dış politikasında ABD ile yaşanan en derin krizlerden birinin sona ermesine yönelik umutları artırdı. Türkiye, savunma sanayisinde dışa bağımlılığı azaltmak için yerli projelere ağırlık verse de, F-35 gibi beşinci nesil savaş uçakları askeri modernizasyon için kritik öneme sahip. Bu gelişme, aynı zamanda Türkiye'nin NATO içindeki konumunu güçlendirirken, Rusya ile ilişkilerde dengeli bir politika izleme ihtiyacını da ortaya koyuyor. Ankara'nın S-400 konusunda atacağı adımlar, önümüzdeki dönemde F-35 satışının gerçekleşip gerçekleşmeyeceğini belirleyecek ana etken olacak. Kısacası, Trump'ın sinyali Türkiye için hem fırsat hem de dış politika açısından dikkatle yönetilmesi gereken bir sürecin başlangıcı anlamına geliyor.
