ABD Başkanı Donald Trump, enerji devleri Exxon Mobil ve Chevron'un son çeyrekte açıkladığı rekor düzeydeki kârlarına sert tepki gösterdi. Trump, Cuma günü yaptığı açıklamada, iki şirketin 'çok fazla para kazandığını' belirterek, bu kârların bir kısmının kamuya iade edilmesi gerektiğini söyledi. Enerji sektörünün, Rusya'nın Ukrayna'yı işgali sonrası yükselen petrol fiyatlarından büyük kazanç sağladığı bir dönemde gelen bu eleştiri, Beyaz Saray ile sektör arasındaki gerilimi yeniden gündeme taşıdı.
Devlerin kârı ve Beyaz Saray'ın tepkisi
Exxon Mobil, geçen yılın aynı dönemine göre kârını iki kattan fazla artırarak yılın ilk çeyreğinde 5,5 milyar dolar net kâr açıkladı. Chevron ise aynı dönemde 6,5 milyar dolar kâr elde etti. Bu rakamlar, küresel enerji krizinin ortasında fosil yakıt üreticilerinin ne kadar büyük kazançlar sağladığını gözler önüne serdi. Trump, Wisconsin'deki bir mitingde yaptığı konuşmada, "Exxon ve Chevron çok fazla para kazanıyor. Bunun bir kısmını halka geri vermeliler. Ben onlara düşük vergi oranları verdim, şimdi karşılığını bekliyorum" ifadelerini kullandı.
Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada ise Başkan Trump'ın, enerji şirketlerinin Amerikan halkına karşı sorumlulukları olduğunu düşündüğü ve bu konuda çalışmaların sürdüğü belirtildi. Uzmanlar, Trump'ın bu söyleminin, kasım ayındaki ara seçimler öncesinde yükselen benzin fiyatları nedeniyle oy kaybı endişesi taşıyan Beyaz Saray'ın bir manevrası olarak yorumluyor. AAA verilerine göre, ABD'de ortalama benzin fiyatı galon başına 4,9 dolara ulaşarak tarihi rekor seviyeyi gördü.
Petrol fiyatları ve küresel enerji krizi
Rusya'nın Ukrayna'yı işgali, Batı'nın Moskova'ya yönelik yaptırımları ve Rus petrolüne olan talebin azalmasıyla küresel petrol fiyatlarını sert bir şekilde yukarı çekti. Brent türü ham petrolün varil fiyatı, bu yıl 120 dolara kadar yükseldi. Bu durum, başta ABD olmak üzere birçok ülkede enflasyonu körüklerken, hükümetler enerji şirketlerine yönelik eleştirilerini artırdı. İngiltere'de hükümet, enerji şirketlerine yönelik bir 'rüzgar vergisi' getirmeyi tartışıyor. Almanya ise enerji şirketlerinin kârlarından ek vergi alınması planını gündeme getirdi.
Beyaz Saray'ın sektöre yönelik sertleşen tutumu, ABD'li petrol devlerinin yatırım kararlarını da etkileyebilir. Şirketler, artan maliyetler ve belirsiz düzenlemeler nedeniyle yeni üretim kapasiteleri yerine yatırımcılarına kâr dağıtmayı tercih ediyor. Bu durum, arzın artırılamaması ve fiyatların yüksek seyretmesi anlamına geliyor. Analistler, Trump'ın söylemlerinin kısa vadede fiyatları düşürmese de enerji sektörünün geleceğine yönelik politika sinyalleri verdiğini ifade ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, küresel enerji piyasalarındaki fiyat istikrarsızlığının sürdüğüne işaret ediyor. Türkiye, enerji ihtiyacının büyük bölümünü ithalatla karşılayan bir ülke olarak, uluslararası petrol ve doğalgaz fiyatlarındaki artışlardan doğrudan etkileniyor. ABD'deki siyasi tartışmalar, küresel petrol fiyatlarını etkileyebilecek politikaların sinyalini verdiği için Türkiye'nin enerji maliyetleri açısından yakından izlenmelidir. Ayrıca, ABD'nin enerji şirketlerine yönelik tutumu, Türkiye'nin enerji tedarikinde çeşitlendirme politikaları ve yerli enerji kaynaklarına yatırım stratejileri açısından da dolaylı önem taşımaktadır. Uluslararası piyasalardaki bu gelişmeler, Türkiye'nin enerji güvenliği ve cari açık üzerindeki baskıyı artırabilir.
