ABD Başkanı Donald Trump’ın atadığı yeni Eşit İstihdam Fırsatı Komisyonu (EEOC) liderliği, kurumun onlarca yıldır sürdürdüğü demografik veri toplama uygulamasını sona erdirdi. Bu karar, kurumun işyerinde ırk, cinsiyet, din ve engellilik temelli ayrımcılıkla mücadele etme temel misyonundan uzaklaştığı şeklinde yorumlandı. EEOC’un bu hamlesi, sivil haklar savunucuları ve eski çalışanlar tarafından sert bir şekilde eleştirilirken, ayrımcılığın ölçülmesini imkânsız hale getireceği ve mağdurların hak arama yollarını daraltacağı belirtiliyor.
Demografik Verilerin Kaldırılması Ne Anlama Geliyor?
EEOC, 1964 tarihli Sivil Haklar Yasası’nın VII. Başlığı çerçevesinde işverenlerden çalışanlarının ırk, etnik köken, cinsiyet ve engellilik durumuna ilişkin verileri toplamakla yükümlüydü. Bu veriler, kurumun ayrımcılık şikayetlerini araştırırken ve işyerindeki eşitsizlikleri tespit ederken kritik bir rol oynuyordu. Ancak yeni yönetim, bu tür veri toplamanın “gereksiz” olduğunu ve “bölücü” bir etki yarattığını savunarak uygulamayı durdurdu.
Eski EEOC başkanlarından Jenny Yang, bu kararın kurumun misyonunu “temelden baltaladığını” ifade ederek, “Ayrımcılıkla mücadele etmek için önce sorunun boyutunu görmek gerekir. Demografik veriler olmadan, sistemik ayrımcılığı tespit etmek imkânsız hale gelir” dedi. Yang’a göre, bu değişiklik özellikle siyahi kadınlar, Latin kökenli işçiler ve engelli bireyler gibi dezavantajlı grupları olumsuz etkileyecek.
Kurum ayrıca, işyeri ayrımcılığı şikayetlerinde “mağduriyet” kavramını da yeniden tanımlamaya hazırlanıyor. Yeni yaklaşımın, beyaz erkeklerin “tersine ayrımcılık” iddialarını ön plana çıkaracağı ve azınlık gruplarının şikayetlerinin geri planda kalacağı belirtiliyor. Bu durum, ABD’deki ırksal gerilimleri daha da artırabilir.
Küresel ve Bölgesel Yansımalar
EEOC’un bu adımı, yalnızca ABD’yi ilgilendirmiyor. Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) ve Birleşmiş Milletler (BM) gibi kuruluşlar, ülkelerin işgücü piyasalarındaki eşitsizlikleri izleme kapasitesini kaybetmesinin, küresel eşitlik hedeflerine darbe vuracağını belirtiyor. ABD’nin bu yaklaşımı, diğer ülkelerde de benzer uygulamalara yol açabilir; özellikle popülist ve muhafazakâr hükümetlerin bulunduğu ülkelerde, “eşitlikçi politikalar” gözden düşebilir.
Uzmanlar, bu tür verilerin aynı zamanda ekonomik analizler için de önemli olduğuna dikkat çekiyor. Demografik veriler olmadan, farklı grupların işsizlik oranları, ücret farklılıkları ve istihdam kayıpları gibi göstergeler hesaplanamaz. Bu da, ekonomik politikaların etkinliğini ölçmeyi zorlaştırır ve sosyal koruma önlemlerinin tasarımını olumsuz etkiler.
Türkiye Açısından Değerlendirme
EEOC’un bu kararı, Türkiye’deki işgücü piyasası politikaları için önemli bir hatırlatma niteliği taşıyor. Türkiye, kadınların işgücüne katılımını artırma ve engelli istihdamını teşvik etme hedeflerinde demografik verilere dayalı politikalar uyguluyor. ABD’de bu tür verilerin kaldırılması, eşitlik odaklı politikaların başarısını ölçmeyi zorlaştıracak ve bu da uluslararası karşılaştırmalarda geri adım anlamına gelebilir. Türkiye’nin, kendi veri toplama sistemlerini güçlendirerek ve uluslararası standartlara uyumunu sürdürerek, eşitlik gündeminden ödün vermemesi kritik önem taşıyor. Ayrıca, bu tür gelişmeler, küresel ölçekte eşitlik karşıtı söylemlerin güçlenebileceğine işaret ediyor; bu nedenle Türkiye’nin sivil toplum kuruluşları ve akademik çevreleriyle iş birliği içinde, veriye dayalı ve kapsayıcı politikalar geliştirmesi gerektiği vurgulanıyor.
