ABD Başkanı Donald Trump, Amerikan teknoloji devlerine yönelik dijital hizmet vergisi uygulayan ülkelere misilleme olarak gümrük vergisi getirme tehdidinde bulundu. Beyaz Saray’dan yapılan açıklamada, bu tür vergilerin ABD şirketlerini hedef aldığı ve adil olmayan bir ticaret uygulaması olduğu belirtildi. Trump yönetimi, özellikle Fransa, İngiltere, İtalya ve Türkiye gibi ülkelerin dijital hizmet vergilerini gündemine aldı. Söz konusu ülkeler, ABD’li Google, Apple, Facebook ve Amazon gibi şirketlerin yerel pazarlarda elde ettiği gelirlerden pay almayı amaçlıyor. Trump’ın bu hamlesi, küresel ticaret savaşlarını yeniden alevlendirme potansiyeli taşıyor.
Gelişmenin arka planı: Dijital vergi tartışmaları
Dijital hizmet vergisi (DST), birçok ülkenin büyük teknoloji şirketlerinin düşük vergi ödemelerine karşı geliştirdiği bir önlem. Bu şirketler, genellikle düşük vergili ülkelerde merkezlenerek yerel vergilerden kaçınıyor. Fransa, 2019’da yüzde 3 oranında bir DST uygulamaya başladı ve bu, ABD ile ticari gerilime yol açtı. Trump yönetimi, bu vergilerin ayrımcı olduğunu ve ABD şirketlerini hedef aldığını savunuyor. Geçmişte ABD, Fransa’ya yönelik gümrük vergisi tehdidinde bulunmuş, ancak OECD bünyesinde küresel bir çözüm arayışı nedeniyle geri adım atmıştı. Ancak müzakereler sonuçsuz kalınca Trump, doğrudan yaptırım yoluna gitmeye hazırlanıyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Ticaret savaşları yeniden mi başlıyor?
Trump’ın bu tehdidi, sadece Fransa’yı değil, aynı zamanda İngiltere, İtalya, İspanya, Avusturya ve Türkiye gibi DST uygulayan veya uygulamayı planlayan ülkeleri de kapsıyor. ABD Ticaret Temsilciliği, bu ülkelerin vergilerinin ABD ticaretine yük getirdiğini ve karşılık verilmesi gerektiğini belirtti. Uzmanlar, bu adımın küresel ticaret savaşlarını yeniden alevlendirebileceği uyarısında bulunuyor. Özellikle AB’nin, ABD’nin gümrük vergilerine karşı misilleme yapması bekleniyor. Bu durum, transatlantik ilişkilerde yeni bir gerilim dalgası yaratabilir. Öte yandan, gelişmekte olan ülkeler de DST uygulamalarıyla ABD’li dev şirketlerden daha fazla vergi almaya çalışıyor. Trump’ın sert tutumu, bu ülkelerin de hedef alınmasına yol açabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, 2021 yılında yürürlüğe koyduğu dijital hizmet vergisi ile ABD’li teknoloji devlerini hedef alan ülkeler arasında yer alıyor. Trump’ın gümrük vergisi tehdidi, Türkiye’nin ihracatını olumsuz etkileyebilir. ABD, Türkiye’nin en büyük ticaret ortaklarından biri ve bu tür bir yaptırım, özellikle otomotiv ve tekstil sektörlerini vurabilir. Ancak Türkiye, OECD nezdinde küresel bir vergi anlaşması için çaba gösteriyor. Trump yönetiminin bu hamlesi, Türkiye’nin dijital vergi politikasını gözden geçirmesine neden olabilir. Ayrıca, Türkiye-ABD ilişkilerinde yeni bir gerilim unsuru ortaya çıkabilir.
