Eski ABD Başkanı Donald Trump'ın damadı ve Ortadoğu danışmanı Jared Kushner, Avrupa Birliği'nin (AB) Gazze'nin yeniden inşası için düzenlediği bağışçılar konferansına video konferans yoluyla katıldı. Brüksel, toplantıda Gazze için 900 milyon euroluk (yaklaşık 1 milyar dolar) bir yardım paketi açıkladı. AB, bu konferansla savaş sonrası Gazze'nin geleceğine yönelik farklı planları bir araya getirmeye çalışırken, Kushner'ın katılımı ABD'nin yeniden bölgeye ilgi gösterdiğine işaret etti.
Arka Plan: Gazze'nin Yeniden İnşası İçin Uluslararası Çabalar
Konferans, İsrail ile Hamas arasındaki son çatışmaların ardından harabeye dönen Gazze Şeridi'nin yeniden inşası için uluslararası toplumun harekete geçmesi amacıyla düzenlendi. AB, daha önce de Filistinlilere yönelik yardımlarını sürdürürken, bu kez somut bir yeniden yapılandırma planı ortaya koymak istiyor. 900 milyon euroluk paket, altyapı, sağlık, eğitim ve temel hizmetlerin yeniden tesis edilmesini kapsıyor.
Jared Kushner'ın toplantıya video konferansla katılması, Trump yönetiminin 2020'de açıkladığı "Yüzyılın Anlaşması" olarak bilinen barış planının yankılarını da beraberinde getirdi. Kushner, o dönemde Filistinlilere yönelik ekonomik teşvikleri öngören ancak siyasi çözüm içermeyen bu planın mimarıydı. AB'nin mevcut girişimi, Kushner'ın vizyonundan farklı olarak, siyasi çözüm ihtiyacını da vurguluyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Farklı Vizyonlar Çatışıyor
Konferansta, Gazze'nin geleceği konusunda bölgesel ve küresel aktörler arasında görüş ayrılıkları da su yüzüne çıktı. AB, Filistin Otoritesi'nin (PA) Gazze'de yeniden yönetimi devralmasını ve 1967 sınırlarına dayalı iki devletli çözümü savunurken, İsrail ve ABD yönetimi -özellikle Trump döneminde- daha farklı bir yaklaşım benimsemişti. Kushner'ın katılımı, ABD'nin yeni yönetiminin bölgeye yönelik politikalarının henüz netleşmediği bir dönemde, eski aktörlerin hâlâ etkili olmaya çalıştığını gösteriyor.
Bölgesel olarak, Mısır ve Katar gibi ülkeler de Gazze'nin yeniden inşasında kilit rol oynuyor. Mısır, İsrail ve Hamas arasında arabuluculuk yaparken; Katar, Hamas'a verdiği finansal destekle öne çıkıyor. AB'nin paketi, bu aktörlerin çabalarını tamamlayıcı nitelikte. Ancak, Gazze'de kalıcı bir barış olmadan yapılacak yatırımların boşa gitme riski bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin Filistin davasına verdiği geleneksel destek çerçevesinde yakından izleniyor. Türkiye, savaş sonrası Gazze'nin yeniden inşasında etkin rol oynamak istiyor ancak AB'nin PA merkezli yaklaşımı ile Türkiye'nin Hamas'la ilişkileri arasında bir denge arayışı bulunuyor. Ayrıca, ABD'de Trump yönetimine yakın isimlerin tekrar sahneye çıkması, Türkiye'nin Doğu Akdeniz ve Filistin politikalarında yeni dinamikler yaratabilir. Türkiye, bu tür uluslararası konferanslarda söz sahibi olmayı sürdürürken, kendi insani yardım ve altyapı projeleriyle de bölgede varlığını güçlendirmek istiyor.
