ABD Başkanı Donald Trump, son haftalarda İran konusunda sağladıkları diplomatik destek nedeniyle Çin ve Rusya'ya teşekkür etti. Bu jest, Trump yönetiminin Pekin ve Moskova ile ilişkileri geliştirme çabaları kapsamında değerlendiriliyor. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, Trump'ın Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yaptığı görüşmelerde, Orta Doğu'da istikrarın sağlanması için iş birliğinin önemini vurguladığı belirtildi.
Trump'ın Çin ve Rusya ile İlişkileri
Trump, göreve başladığı ilk yıllarda Çin ile ticaret savaşına girmiş ve Rusya'ya karşı sert bir tutum sergilemişti. Ancak son aylarda, özellikle İran nükleer programı ve Yemen'deki çatışmalar gibi konularda Pekin ve Moskova ile iş birliğine daha sıcak baktığı görülüyor. Trump, İran'a uygulanan yaptırımların etkili olması için Çin ve Rusya'nın desteğine ihtiyaç duyduğunu ifade etti. Analistlere göre, Trump'ın bu jesti, 2020 başkanlık seçimleri öncesinde dış politikada başarı gösterme arzusuyla da bağlantılı.
Çin ve Rusya, İran'ın en önemli ticari ve siyasi ortakları arasında yer alıyor. ABD'nin İran'a yönelik yaptırımlarını delmekle suçlanan Pekin ve Moskova, İran'la enerji ve savunma alanlarında iş birliği yapıyor. Trump'ın teşekkürü, bu iki ülkenin ABD ile İran arasındaki gerginlikte arabuluculuk rolü oynamasına da işaret ediyor. Özellikle Rusya, İran'ın Suriye'deki askeri varlığını desteklerken, Çin ise İran'dan yaptığı petrol alımlarıyla Tahran yönetimine ekonomik nefes aldırıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Trump'ın Çin ve Rusya'ya teşekkür etmesi, ABD'nin Orta Doğu politikasında yeni bir sayfa açma çabası olarak yorumlanıyor. İran'la nükleer anlaşmadan çekilen ve Tahran'a maksimum baskı politikası uygulayan Washington, bu baskının başarıya ulaşması için bölgesel güçlerin ve küresel aktörlerin desteğine ihtiyaç duyuyor. Ancak Çin ve Rusya'nın ABD ile aynı çizgide olmadığı, aksine İran'la ilişkilerini derinleştirdiği biliniyor. Bu nedenle, Trump'ın teşekkürü, daha çok diplomatik bir nezaket olarak değerlendirilebilir.
Küresel ölçekte, ABD ile Çin ve Rusya arasındaki rekabet devam ederken, İran gibi kritik bir konuda iş birliği yapılması, uluslararası sistemdeki kırılgan dengeleri gösteriyor. Uzmanlar, Trump'ın bu hamlesinin, İran'ı müzakere masasına çekmeye yönelik bir stratejinin parçası olabileceğini belirtiyor. Ancak Çin ve Rusya'nın İran'ı tamamen terk etmesi beklenmiyor, çünkü bu durum kendi çıkarlarına zarar verir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin İran ile olan komşuluk ve ticari ilişkileri açısından önemli. Türkiye, İran'a yönelik yaptırımlara katılmamış ve Tahran'la enerji anlaşmalarını sürdürmüştür. ABD'nin Çin ve Rusya'ya teşekkür etmesi, Ankara'nın da benzer bir diplomatik manevra yapabileceğini akla getiriyor. Ancak Türkiye, ABD ile NATO müttefiki olarak ilişkilerini dengelemek zorunda. Trump'ın İran konusunda Çin ve Rusya'yı övmesi, Türkiye'nin bölgesel politikalarda daha bağımsız hareket etmesini teşvik edebilir. Ancak Ankara'nın Tahran ile yakınlaşması, Washington ile yeni gerilimlere yol açabilir.
