ABD Başkanı Donald Trump, çelik, alüminyum ve bakır ithalatına yönelik gümrük tarifelerinde kapsamlı bir düzenlemeye imza attı. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamaya göre, söz konusu değişiklikler pazartesi günü itibarıyla yürürlüğe girecek. Karar, ABD'nin yerli üretimi koruma ve ticaret açığını azaltma hedefleri doğrultusunda alınırken, başta Çin ve Avrupa Birliği olmak üzere ABD'nin başlıca ticaret ortaklarını doğrudan etkilemesi bekleniyor. Trump yönetimi, tarife değişikliklerinin Amerikan çelik sektöründe istihdamı artıracağını ve ulusal güvenliği güçlendireceğini savunuyor.
Gümrük vergilerinde yeni dönem: Hangi ürünler kapsam dışı kalacak?
Yeni düzenleme ile birlikte, daha önce yürürlükte olan %25'lik çelik ve %10'luk alüminyum tarifelerinde bazı muafiyetler ve istisnalar getirilirken, bakır ithalatına da ek vergiler uygulanması öngörülüyor. Özellikle otomotiv, inşaat ve savunma sanayilerinde kullanılan belirli çelik alaşımları ve yüksek saflıktaki alüminyum ürünleri, tarife kapsamı dışında bırakılarak ithalatçılara nefes aldıracak. Ancak endüstriyel bakır kablolar ve yarı mamul bakır ürünleri yeni vergi dilimlerine tabi tutulacak. ABD Ticaret Bakanlığı, bu değişikliklerin yerel üreticilerin rekabet gücünü artırmak ve tedarik zincirindeki darboğazları gidermek amacıyla yapıldığını belirtti.
Trump yönetimi, 2018 yılında Ulusal Güvenlik Gerekçesiyle (Section 232) başlattığı çelik ve alüminyum tarifelerini, bu kez daha hedefli bir yaklaşımla revize etmiş oldu. Beyaz Saray'dan yapılan yazılı açıklamada, “Amerikan işçisini ve sanayisini korumakta kararlıyız. Ancak aynı zamanda müttefiklerimizle ticari ilişkilerimizi de göz önünde bulunduruyoruz” ifadelerine yer verildi. Bu açıklama, ABD'nin özellikle Kanada, Meksika ve Avrupa Birliği üyeleriyle yaşadığı ticari gerilimleri hafifletme çabası olarak yorumlanıyor.
Küresel ticaret savaşlarına yeni boyut: Avrupa ve Asya'dan tepkiler
ABD'nin attığı bu adım, başta Çin olmak üzere Asya-Pasifik ülkeleri ve Avrupa Birliği tarafından yakından takip ediliyor. Avrupa Komisyonu, ABD'nin tarifelerde yaptığı kısmi esneklikleri memnuniyetle karşıladığını ancak halen yürürlükte olan kısıtlamaların kaldırılmadığı sürece misilleme tedbirlerinin devam edeceğini duyurdu. Çin Ticaret Bakanlığı ise, ABD'nin bu hamlesini “piyasa temelli olmayan müdahale” olarak nitelendirerek, Dünya Ticaret Örgütü nezdinde gerekli adımların atılacağını bildirdi.
Uzmanlara göre, küresel çelik ve alüminyum piyasalarında arz fazlası bulunurken, ABD'nin attığı bu adım kısa vadede fiyatları yukarı çekebilir. Ancak uzun vadede, alternatif tedarikçilere yönelim ve ikame malzeme kullanımı gibi adaptasyon süreçleri yaşanabilir. Bakır tarifelerinin ise yenilenebilir enerji ve elektrikli araç sektörlerinde maliyet artışına neden olması öngörülüyor. Uluslararası Para Fonu (IMF) yetkilileri, bu tür ticari kısıtlamaların küresel büyümeyi yavaşlatabileceği uyarısında bulunurken, ABD'li yetkililer ise yerel üretimin canlanmasının uzun vadede daha dengeli bir ticaret yapısı oluşturacağını savunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin çelik, alüminyum ve bakır tarifelerinde yaptığı bu düzenleme, Türkiye'nin metal ihracatı açısından önemli sonuçlar doğurabilir. Türkiye, özellikle çelik sektöründe ABD'ye önemli miktarda ihracat yapmakta ve daha önce uygulanan %25'lik gümrük vergisinden olumsuz etkilenmişti. Yeni düzenlemedeki muafiyetler ve istisnalar, belirli Türk çelik ürünlerinin ABD pazarına erişimini kolaylaştırabilir. Ancak bakır tarifelerindeki artış, Türk bakır ihracatçılarını zorlayabilir. Öte yandan, Trump yönetiminin bu adımı, ABD ile Türkiye arasında yeniden başlayan ticari diyalog sürecine olumlu katkı sağlayabilir. Türkiye'nin, ABD'nin ticaret politikalarını yakından izleyerek, ihracatçılarına yönelik destek mekanizmalarını güncellemesi önem arz ediyor.
