ABD Başkanı Donald Trump, ülkede giderek tırmanan siyasi kriz ortamında, tartışmalı bir hamleyle yeni istihbarat şefi atamasını ertelemeye çalışıyor. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamaya göre Trump, mevcut Ulusal İstihbarat Direktörü Vekili Bill Pulte'un görevde kalmasını istiyor. Ancak bu girişim, hem Kongre'de hem de kamuoyunda büyük tepki çekiyor. Pulte, daha önceki görev sürecinde istihbaratı siyasallaştırmakla suçlanmıştı. Trump'ın bu adımının arkasında, yürütmeye geniş yetkiler veren bir gözetim yasası tasarısı ile seçmen kimliği uygulamasını sıkılaştıran bir düzenlemenin onaylanması için pazarlık yapma isteği yatıyor.
Gelişmenin arka planı
Bill Pulte, Ocak 2025'ten bu yana Ulusal İstihbarat Direktörlüğü'nü vekaleten yönetiyor. Göreve geldiği günden bu yana, istihbarat raporlarını siyasi çıkarlar doğrultusunda şekillendirdiği iddialarıyla gündemde. Özellikle 2025 başında yayımlanan bir raporda, Çin'in Tayvan'a yönelik askeri hazırlıklarını küçümsediği öne sürülmüştü. Trump yönetimi, Pulte'un bu raporu 'dengelemek' için yazdığını savunurken, Demokratlar ve bazı Cumhuriyetçiler durumu 'istihbaratın siyasallaşması' olarak nitelendiriyor.
Trump'ın atamayı erteleme talebi, Pazartesi günü yapılan bir toplantıda gündeme geldi. Toplantıda ayrıca, 'FISA benzeri' bir gözetim yetkisi içeren yeni bir yasa tasarısı ile eyaletlere seçmen kimliği zorunluluğu getiren bir düzenleme de masadaydı. Beyaz Saray kaynakları, Trump'ın bu iki düzenlemeyi bir paket olarak Kongre'den geçirmek istediğini, bu nedenle Pulte'un atamasını 'bir koz' olarak kullandığını belirtiyor. Ancak bu durum, Kongre'deki Cumhuriyetçi liderleri bile rahatsız etmiş durumda.
Bölgesel ve küresel boyut
ABD'deki bu istihbarat krizi, yalnızca iç siyaseti etkilemekle kalmıyor, aynı zamanda küresel güvenlik dengelerini de tehdit ediyor. Ulusal İstihbarat Direktörlüğü'nün başında istikrarlı bir isim olmaması, müttefik ülkelerle istihbarat paylaşımını zorlaştırıyor. Özellikle NATO ve Beş Göz istihbarat ittifakı içinde ABD'nin güvenilirliği sorgulanmaya başlandı. Avrupa ülkeleri, Pulte'un görevde kalması halinde, istihbarat raporlarının siyasi saiklerle çarpıtılabileceği endişesini dile getiriyor.
Trump'ın bu hamlesi, aynı zamanda ABD'nin demokratik kurumlarına olan güveni de sarsıyor. Seçmen kimliği yasasını istihbarat atamasıyla ilişkilendirmesi, birçok gözlemci tarafından 'güç yoğunlaşması' olarak yorumlanıyor. Bu durum, 2026 ara seçimleri öncesinde siyasi gerilimi daha da artırabilir. Diğer yandan, FISA benzeri gözetim yetkilerinin genişletilmesi, sivil özgürlükler açısından da kaygı verici. Amerikan Sivil Özgürlükler Birliği (ACLU), bu tür yetkilerin kötüye kullanılabileceği uyarısında bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, ABD'deki bu istihbarat krizini yakından takip ediyor. ABD'nin istihbarat başında istikrarsız bir isim olması, özellikle Suriye ve Irak'taki terörle mücadele operasyonlarında bilgi paylaşımını olumsuz etkileyebilir. Türkiye, PKK/YPG'ye yönelik operasyonlarında ABD'den istihbarat desteği alırken, Pulte'un görevde kalması halinde bu desteğin siyasi hesaplara kurban gitmesinden endişe ediyor. Ayrıca, seçmen kimliği düzenlemesinin Türkiye'deki seçim güvenliği tartışmalarına benzer şekilde, ABD'de de 'seçim güvenliği' bahane edilerek oy verme haklarının kısıtlanmasına yol açabileceği değerlendiriliyor. Bu gelişme, küresel demokrasi ve istihbarat paylaşımı dengeleri açısından kritik bir sınav niteliği taşıyor.
